Gaat Beatrix dit jaar aftreden?

Koningin Beatrix wordt morgen 74 jaar. Ze zit in april 32 jaar op de troon, even lang als haar moeder Juliana. Uit onderzoek blijkt dat steeds meer Nederlanders voor een troonswisseling zijn. Het speculeren is begonnen.

Nee, 5 aanwijzingen tegen

1De insider zegt dat het nog even duurt „Ik verwacht geen abdicatie”, zei vertrekkend lid van de Raad van de State Rein Jan Hoekstra eind vorig jaar tegen deze krant. Hoekstra kan het weten. Hij verkeerde decennia in de coulissen van de macht, onder meer als secretaris-generaal van het ministerie van Algemene Zaken. In die functie en bij de Raad van State had Hoekstra regelmatig contact met de koningin. „Zolang die kindjes op de Eikenhorst nog zo klein zijn, zou ik zeggen: doe nog maar niet”, aldus Hoekstra. Desgevraagd zei Hoekstra dit weekend bij zijn eerdere uitlatingen te blijven.

2De kleinkinderen zijn inderdaad nog jong De drie dochters van Willem-Alexander en Máxima zijn inderdaad nog vrij jong. De jongste, prinses Ariane, is vier jaar. Beatrix heeft vaak gezegd met de abdicatie te willen wachten totdat haar kleinkinderen wat ouder zijn.

3De mogelijke vervolging van Zorreguita Het Openbaar Ministerie dubt over een mogelijke vervolging van Jorge Zorreguieta, de vader van Máxima. Enkele advocaten, zoals Liesbeth Zegveld, hebben het OM verzocht om vervolging van Zorreguieta wegens schending van het Verdrag ter bescherming tegen gedwongen verdwijningen. Een snelle troonsbestijging van Willem-Alexander zou extra aandacht vestigen op vader Zorreguieta en diens controversiële verleden.

4Margrethe blijft ook Koningin Beatrix wordt vaak vergeleken met de Deense koningin Margrethe. Ze kunnen allebei op veel steun van hun bevolking rekenen. Ze zijn kunstzinnig, perfectionistisch en gedisciplineerd. Margrethe (71) is peettante van Willem-Alexander. De banden tussen de koningshuizen zijn nauw. Aan de vooravond van haar veertigjarig regeringsjubileum zei Margrethe onlangs dat abdicatie voor haar geen optie is. „Het is een plicht die je vervult tot je sterft.” Slechts 31 procent van de Deense bevolking vindt dat het koningschap met de dood eindigt, zo blijkt uit een opiniepeiling.

5Het kabinet weet van niks De recente benoeming van Chris Breedveld als directeur van het Kabinet der Koningin zegt volgens vicepremier Maxime Verhagen niets over een ophanden zijnde troonswisseling. Het betreft een normale personeelswisseling, zei Verhagen afgelopen vrijdag. Hij benadrukte dat het kabinet nooit mededelingen doet over een eventuele abdicatie. „Er is er maar één die dat weet, en dat is Hare Majesteit de Koningin.” Verhagen zei verder dat hij ervan overtuigd is dat prins Willem-Alexander „buitengewoon klaar is voor een functie, zoals hij dat al meerdere jaren is”. Ook premier Rutte reageerde vorig jaar laconiek op vragen over een mogelijke abdicatie: „Daar gaat maar één persoon over en dat is het staatshoofd.”

Ja, 7 aanwijzingen voor

1 Een nieuwe directeur De benoeming van Chris Breedveld, nu nog directeur-generaal van de Rijksvoorlichtingsdienst, tot directeur bij het Kabinet der Koningin, kan duiden op een wisseling van de wacht. Breedveld (49) is een vertrouweling van prins Willem-Alexander en prinses Máxima. Hij was een van de bedenkers van de mediacode voor journalisten, die het prinselijk paar en hun jonge kinderen van meer privacy voorzag. Hij adviseerde hen bij de rel rond hun vakantievilla in Mozambique. Hij hielp alle draaiboeken voor de troonsopvolging ontwikkelen. Tweeënhalf jaar geleden stapte Jaap Leeuwenburg, de particulier secretaris van kroonprins Willem-Alexander, al over naar het secretariaat van Beatrix. Door die functieverandering kan het centrale apparaat rond de huidige koningin worden aangepast aan de wensen van de toekomstige koning.

2 Het huis in Mozambique Het huis van Willem-Alexander en Máxima in Mozambique is onlangs verkocht. Ingewijden stellen dat Beatrix alle negatieve publiciteit rond de vakantievilla als een smet op het blazoen van de monarchie beschouwt. Voordat van een troonsbestijging door Willem-Alexander sprake kan zijn, moet de herinnering aan het veelbesproken vastgoedproject zoveel mogelijk zijn weggepoetst.

3 Het Paleis op de Dam De renovatie van het Paleis op de Dam in Amsterdam is afgerond. Een belangrijk deel van de ceremonie rond de troonswisseling zal zich daar afspelen.

4‘Apeldoorn’ is alweer drie jaar geleden Er zijn sterke aanwijzingen dat de koningin eerder op het punt stond de troon over te dragen, maar dat de tragische gebeurtenissen op Koninginnedag 2009 in Apeldoorn dat hebben verhinderd. De herinnering aan de actie van Karst T., die met zijn auto door de menigte richting de koninklijke bus wilde rijden, is nu enigszins vervaagd.

5 Willem-Alexander wekt vertrouwen Bij haar abdicatie, in 1980, riep koningin Juliana de bevolking op „steun en vertrouwen te geven aan uw nieuwe koningin”. Zij vond het belangrijk dat Beatrix omarmd werd door de bevolking. Uit een recente opiniepeiling van Ipsos Synovate onder 1.250 Nederlanders blijkt dat de steun voor Willem-Alexander groeit. Het percentage voorstanders van troonsafstand is het afgelopen jaar licht toegenomen van 32 naar 34. Het percentage mensen dat per se wil dat de vorstin blijft, is gedaald van 36 vorig jaar naar 28. Die ontwikkeling zal de koningin tevreden stellen.

6 Het vertrek van Tjeenk Willink Als vicevoorzitter van de Raad van State was Herman Tjeenk Willink jarenlang een vertrouweling van koningin Beatrix. „Tjeenk Willinks stem telt heel zwaar op Huis ten Bosch en paleis Noordeinde”, vatte voormalig premier Wim Kok zijn rol samen. Onlangs werd Tjeenk Willink na een rommelige benoemingsprocedure opgevolgd door Piet Hein Donner. Met zijn zeventig jaar diende Tjeenk Willink op te stappen, maar wordt er met Donner niet meer dan één nieuw tijdperk ingeluid?

7 Ze zijn er klaar voor Willem-Alexander en Máxima hebben zich allebei inhoudelijk sterk ontwikkeld: hij met watermanagement, zij met onder meer micro-kredieten. Hij is bij de Verenigde Naties voorzitter van de onafhankelijke adviesgroep water en sanitaire voorzieningen. Zij is speciaal gezant van VN-baas Ban Ki-moon. Hun netwerk is de afgelopen jaren flink uitgebreid: een voorwaarde om hun toekomstige taken goed te kunnen uitoefenen.

Danielle Pinedo en Kees Versteegh