Dansen na het rellen

De Senegalese president Wade denkt er niet aan om te vertrekken. Zijn concurrent, zanger Youssou N’Dour, liet hij door het Hof uitschakelen.

Pauline BaxCorrespondent West-Afrika

Hij is ervan overtuigd dat zijn „historische missie” nog volop bezig is en dat Senegal hem ook de komende jaren hard nodig heeft. Niemand is immers een betere Afrikaanse president dan hij. Natuurlijk zou hij liever afscheid nemen van de politiek – hij wil ontzettend graag zijn memoires schrijven. Maar twaalf jaar was helaas niet genoeg om zijn taak te volbrengen.

In een schaamteloos arrogant interview liet Abdoulaye Wade, de 85-jarige president van Senegal, vorige week weten dat hij zich niets aantrekt van critici die zeggen dat hij het recht niet heeft zich kandidaat te stellen in de komende presidentsverkiezingen. Op vrijdag gaf het Constitutionele Hof hem gelijk: ondanks twee voltooide ambtstermijnen mag Wade op 26 februari meedingen naar een nieuw mandaat. Het vonnis van het Hof kwam nauwelijks als een verrassing. Wade heeft zelf de vijf leden van het hof benoemd en had de afgelopen twaalf jaar alle gelegenheid aan de grondwet te sleutelen.

Weinigen hadden echter voorzien dat het Hof de kandidaatstelling zou verwerpen van de man die Wade’s belangrijkste uitdager had kunnen worden. Zanger Youssou N’Dour, die in Senegal een volksheld is, mag niet meedoen aan de presidentsverkiezingen omdat er twijfel zou bestaan over de echtheid van een aantal handtekeningen onder zijn aanvraag. Elke kandidaat moet tienduizend handtekeningen van aanhangers overleggen. Iets meer dan duizend steunbetuigingen op de lijst van N’Dour zouden niet getraceerd kunnen worden.

De uitspraak van het Hof leidde vrijdagnacht tot hevige rellen in minstens vier steden, waarbij een dode viel. Het vonnis wordt door velen als politiek gezien, ook door N’Dour, die liet weten dat hij het besluit gaat aanvechten. „Hieruit blijkt alleen maar hoe bang ze voor me zijn,” zei hij.

N’Dour maakte in december bekend dat hij de politiek in ging. Hij hoopte toen nog dat Wade de stemming zou peilen, tot inkeer zou komen en met pensioen zou gaan.

Senegal is het enige land in West-Afrika dat nooit een staatsgreep of burgeroorlog heeft gekend. Het staat bekend als democratisch. Maar de steeds autocratischer regerende Wade heeft zich nu zo impopulair gemaakt dat veel jongeren van hem af willen. Hij haalde projectontwikkelaars binnen die de hoofdstad Dakar aankleedden met vijfsterrenhotels en luxe appartementen. Tegelijkertijd stegen de voedsel- en benzineprijzen, en nam de armoede onder de laagste inkomensklasse toe. Bijna de helft van de bevolking is jonger dan vijftien. Veel jongeren vinden Wade te oud om aan te blijven als president.

Wade, die collega Laurent Gbagbo van Ivoorkust vorig jaar nog publiekelijk beschimpte omdat die geen afstand wilde doen van de macht, is nog niet klaar met zijn tegenstanders. Hij lijkt zich te willen verzekeren van een verkiezingsoverwinning door niet alleen N’Dour, maar ook de rest van de oppositie uit te schakelen. Naar drie politici die wél mogen meedoen aan de verkiezingen heeft hij een onderzoek laten instellen omdat ze geknoeid zouden hebben met hun belastingaangifte. Onder hen zijn twee voormalige premiers – Idrissa Seck en Macky Sall – die na ruzie met Wade overstapten naar de oppositie. De bekendste mensenrechtenactivist van Senegal, Alioune Tine, werd zaterdag gearresteerd. Het is onduidelijk wat hem ten laste wordt gelegd. Zo tekent zich een politiek drama af waarin de hoofdschuldige in 2000 juist dankzij de massale opkomst van jongeren tot president werd gekozen.

„Het moment is gekomen om het regime omver te werpen”, schrijft een boze blogger. De jongerenbeweging Y En A Marre, vorig jaar opgericht door een groep populaire rappers, kondigt op Facebook demonstraties en ‘acties tegen de onderdrukking’ aan. Oppositieleider Macky Sall vroeg de Senegalezen dit weekend „zich voor te bereiden op het verzet”. Maar zaterdagnacht barstten de disco’s in de hoofdstad Dakar als vanouds weer uit hun voegen. Het was alsof de vrijdagrellen al vergeten waren. Voorlopig speelt de Senegalese lente zich hoofdzakelijk af op internet.