Armeens feestje voor Aronian

Schaker Levon Aronian heeft het Tata Steeltoernooi in Wijk aan Zee gewonnen. Nooit eerder was de Armeniër zo slagvaardig. Hij speelde het toernooi van zijn leven.

Wanneer Levon Aronian waar ook ter wereld een toernooi speelt, zullen er vroeg of laat landgenoten uit de Armeense diaspora opduiken om hem met een handdruk, een omhelzing of een kus te laten weten hoe trots ze op hem zijn. Natuurlijk kwamen ze ook naar Wijk aan Zee. Armeniërs uit de buurt, uit België en helemaal uit Tsjechië, om hem te feliciteren nadat hij in de laatste ronde van het Tata Steeltoernooi met een korte remise de eindoverwinning had veiliggesteld. Geduldig ging Aronian met iedereen op de foto en dankte hen voor hun komst. „Het maakt me gelukkig”, zei hij stralend, „dat zij de pogingen van ons land om vooruit te komen, associëren met mijn prestaties.”

Hoewel hij zelf ook in het buitenland woont, in Berlijn, is Aronian in Armenië een volksheld. Iedereen kent hem en iedereen hoopt dat hij wereldkampioen zal worden. Dan zullen de fans luid toeterend en vlaggen zwaaiend door de straten van Jerevan rijden, zoals ze dat deden nadat de Armeense schaakploeg in 2006 en 2008 de Olympiade won.

Aronians overwinning in Wijk aan Zee, voor de nummer één van de wereld, Magnus Carlsen, is een nieuw bewijs dat hij een serieuze kandidaat voor de hoogste titel is. Zonder aarzeling sprak hij van het toernooi van zijn leven. Nooit eerder was hij zo slagvaardig. Zeven partijen won hij en die compenseerden ruimschoots de twee nederlagen die hij leed tegen Carlsen en hekkensluiter Navara. Die laatste uitglijer bracht hem maar even van zijn stuk. Zaterdag, in de voorlaatste ronde, sloeg Aronian hard terug met een meesterwerk dat hem vrijwel verzekerde van de hoofdprijs. Bij het begin van zijn partij met zwart tegen Gelfand zag hij tot zijn tevredenheid dat de Israëliër gekomen was om op winst te spelen. Zijn eigen winstplannen camoufleerde hij met een licht passieve opstelling. Pas gaandeweg begon hij zijn ambities te tonen. Het werd een fascinerend steekspel, dat publiek en meerekenende computers voor grote vragen stelde en het uiterste van de spelers vroeg. Een fout van Gelfand bracht uiteindelijk de beslissing, maar het was de creativiteit van Aronian die hem de gelegenheid bood die fout te maken.

Met die overwinning nam de Armeniër een voorsprong van een vol punt op zijn naaste belagers Carlsen en Radjabov. Carlsen zag zaterdag in zijn witpartij met Kamsky een ongebruikelijke openingsopzet volledig mislukken. Al na twintig zetten zat hij een stelling met een kwaliteit minder te verdedigen. Uiteindelijk maakte de Noor nog vrij gemakkelijk remise, maar zijn kansen om eerste te worden waren vrijwel verkeken. Vol zelfkritiek stelde hij dat hij in een aantal partijen zijn gevoel voor gevaar volledig kwijt was waardoor hij zetten van zijn tegenstanders geheel verkeerd taxeerde.

Radjabov gaf tot veler verbazing een gunstige stand tegen Ivantsjoek al in een vroeg stadium remise met als excuus dat hij te weinig tijd over had om een gerechtvaardigde winstpoging te doen. Opmerkelijk genoeg was Radjabov op de slotdag opnieuw weinig ambitieus. Als hij met zwart van Aronian zou winnen, zou hij alsnog gedeeld eerste worden. Maar in plaats van va-banque te spelen bood hij na twaalf rustige zetten remise aan. Daar hoefde Aronian, die al van ’s ochtends zes uur wakker was en zich had ingesteld op een compromisloos gevecht, uiteraard niet lang over na te denken. In 2007 en 2008 was hij al gedeeld winnaar in Wijk aan Zee, dit keer kon zich niemand met hem meten. Op de wereldranglijst verstevigde Aronian zijn tweede plaats en naderde hij Carlsen tot op minder dan 11 punten. Dit najaar zullen zijn landgenoten met hem meeleven als hij in het kandidatentoernooi speelt. Mocht hij dat winnen dan speelt hij in 2013 om de wereldtitel.

De beide Nederlanders sloten ook af met een remise. Loek van Wely, die het punt deelde met Carlsen, was niet ontevreden over zijn comeback en zijn negende plaats. Toch had hij het gevoel dat er meer in had gezeten als hij in de partijen waarin hij kansen kreeg feller was geweest.

Anish Giri zakte na een goed begin ver weg. Niet eerder verloor hij vijf partijen op rij. Toch had ook hij gelijk dat zijn resultaat slechter was dan zijn spel. Zijn nuchtere constatering was dat een schaker ook geluk nodig heeft en daar had het hem volledig aan ontbroken.

Toch keek hij opgewekt vooruit naar zijn volgende toernooi, het EK in Bulgarije. Maar dat is pas in maart. Voorlopig heeft hij een andere kopzorg. Hij gaat weer terug naar school en daar wacht hem een lastig proefwerk biologie.