Op avontuur in het Wilde Oosten

Een van de laatste lege plekken op aarde verandert in een razend tempo in het Wilde Oosten. Mongolië is zo groot als heel West-Europa, maar er wonen slechts drie miljoen mensen. Eeuwenlang leidden die een nomadisch bestaan, in grote tenten, omringd door schapen, paarden en kamelen. Nu wordt het land ,,stukgegraven en verkocht aan China”, zoals The Economist deze week onomwonden bericht.

Onder de uitgestrekte steppen en woestijnen schuilen namelijk onmetelijke voorraden grondstoffen. Olie, steenkool, koper, goud, uranium, rare earth metals – Mongolië zwemt erin, en buurman China is de grootste slokop op aarde voor al die zeldzame aardmetalen.

Mijnbouwers uit binnen- en buitenland storten zich nu massaal op het koper en goud onder Oyu Tolgoi, de ‘Turquoise Heuvel’ in de Gobi-woestijn. Volgend jaar, wanneer de productie echt op gang komt, zal de bescheiden Mongoolse economie naar verwachting met 23 procent groeien.

Bij RBS kunnen particuliere beleggers sinds april vorig jaar meedoen aan deze wilde rit. „Wij hebben er altijd schik in gehad onze klanten laagdrempelig toegang te bieden tot nieuwe markten”, zegt Jean-Paul van Oudheusden van RBS Nederland.

Het RBS Mongolië Certificaat, te koop op Euronext, volgt de beurskoersen van acht mijnbouwbedrijven die in Mongolië actief zijn. Twee keer per jaar wordt het mandje herschikt. „Anders dan een ETF volgt ons Certificaat de koersen echt één op één. En de kosten zijn laag: jaarlijks 0,95 procent van de inleg.”

Het papier biedt toegang tot een avontuur, opwindend en smerig tegelijk. De tolk van The Economist barstte spontaan in huilen uit toen zij zag wat de mijnbouwers aanrichten in haar lege land. Steenkool, de vuilste energiebron, is goed voor 40 procent van de activiteiten van de bedrijven in het mandje. „Het is niet het meest duurzame verhaal”, zegt Van Oudheusden voorzichtig. „Maar dankzij de mijnbouw kan Mongolië ook ontsnappen aan zijn armoede.”

Alle Mongolen krijgen nu al iedere maand 21.000 tugrik (elf euro) van de regering, en gratis aandelen in steenkolenmijnen die binnenkort naar de beurs gaan. Welkome geschenken, gezien het bruto nationaal inkomen van 1315 euro per inwoner.

Maar naast de vervuiling en ontworteling dreigt de ‘Hollandse ziekte’, genoemd naar de gevolgen van onze gasbel. De geld-tsunami uit de grondstoffen drijft inflatie en munt op, en prijst zo andere bedrijvigheid uit de markt. Door de schuldencrisis zakte de koers van het RBS Mongolië Certificaat bovendien van tien euro bij de introductie naar ruim zes euro nu. Beleggers hebben pas voor negen miljoen euro aan certificaten gekocht. „Het is niet zo dat de mensen over elkaar heen buitelen: mag ik naar Mongolië?”

Joost Ramaer