Onbekende prijsvechter verovert het luchtruim

Norwegian Air Shuttle wint terrein onder de prijsvechters. Deze week plaatste het een historische order van 222 toestellen. In 2020 moet het een majeure speler zijn.

In deze onzekere economische tijden wordt de Europese luchtvaartmarkt steeds meer gedomineerd door de budgetmaatschappijen. Terwijl Air-France KLM afstevent op een verlies van honderden miljoenen euro’s, lijken de low cost carriers gezonder dan ooit.

Deze week presenteerde Easyjet opnieuw buitengewoon sterke cijfers. In het afgelopen jaar steeg de omzet met 16,7 procent ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar. De budgetmaatschappij is sterk afhankelijk van vakantievluchten – en dus van het zomerseizoen. Maar deze winter zal het verlies ergens tussen de 170 en de 190 miljoen euro bedragen. Dat lijkt veel, maar het bedrag ligt veel lager dan analisten hadden verwacht. Over het hele afgelopen jaar boekte Easyjet een winst van 269 miljoen euro.

„De goede prestaties in het afgelopen kwartaal maken ons voorzichtig optimistisch over de vooruitzichten van onze business”, zei bestuursvoorzitter Carolyn McCall. Beleggers waren een stuk minder voorzichtig: op de Londense beurs schoot het aandeel Easyjet omhoog. In de afgelopen maanden was het aandeel al 22 procent in waarde gestegen.

De dag voor de bekendmaking van Easyjet was er opmerkelijk nieuws uit Oslo. Weinigen hadden tot voor kort gehoord van de Scandinavische vliegmaatschappij Norwegian Air Shuttle. Maar deze week kondigde bestuursvoorzitter Bjørn Kjos zomaar de grootste vliegtuigorder uit de geschiedenis van de Europese luchtvaart aan. Norwegian koopt in totaal 222 nieuwe toestellen voor de korte en middellange afstand – gelijkelijk te verdelen over de vliegtuigbouwers Airbus en Boeing. In de contracten zit een optie voor nog eens honderd vliegtuigen.

Nu is Norwegian nog een regionale budgetmaatschappij met vakantievluchten naar Turkije of de Canarische Eilanden. Maar in 2020 zal het Noorse luchtvaartbedrijf zijn uitgegroeid tot een majeure Europese speler met 150 à 200 toestellen. Ter vergelijking: Ryanair heeft op dit moment 275 vliegtuigen in dienst. KLM (zonder grote broer Air France) heeft er 211. SAS, de directe concurrent in Scandinavië, heeft er nu nog 159. Het waren er meer.

De onstuimige opkomst van Norwegian wordt met argusogen bekeken door SAS. In 2010 werd deze Scandinavische luchtvaartmaatschappij in hoger beroep veroordeeld tot een boete van 23 miljoen euro wegens industriële spionage. SAS, zo oordeelde de rechter, had jarenlang op illegale wijze commercieel gevoelige informatie verzameld over de directe concurrent.

De spionage heeft niet veel geholpen: terwijl SAS heeft moeten snijden in vloot en netwerk om het hoofd boven water te houden, slaat Norwegian de vleugels uit. Afgelopen december liet bestuursvoorzitter Kjos weten dat de prijsvechter ook gaat concurreren op de markt voor intercontinentaal vliegverkeer. Norwegian heeft al vijf Boeing 787 ‘dreamliners’ besteld. Voor Noren zou vliegen naar New York wel eens veel goedkoper kunnen worden.

De explosieve groei van Norwegian gaat nog niet gepaard met grote winsten. In 2010 boekte het bedrijf 23,5 miljoen euro winst op bijna 1,2 miljard omzet. De twee kampioenen van de Europese budgetmarkt, Easyjet en Ryanair, doen het in dat opzicht beter. In 2011 boekte Easyjet bijvoorbeeld ruim tien keer zo veel winst over een omzet die ongeveer vier keer zo groot was.

Norwegian concentreert zich voorlopig op groei, en dat kost geld – heel veel geld. Met de megaorder die deze week werd aangekondigd is het astronomische bedrag van 16,5 miljard euro gemoeid. Maar de Noren denken dat die investering zal worden terugverdiend. Ook voor Norwegian is het beheersen van de kosten een kerndoel. Schaalvoordeel helpt daarbij. Door de enorme omvang van de order hebben de Noren een scherpe prijs kunnen bedingen bij zowel Airbus als Boeing, zo zei bestuursvoorzitter Kjos.

Er is nog een voordeel. De nieuwe toestellen zijn veel zuiniger. Volgens Airbus verbruikt de A320neo 15 à 20 procent minder brandstof dan zijn voorganger. In een markt die wordt geplaagd door torenhoge kerosineprijzen is dat een enorm voordeel. Bij de Noorse prijsvechter mag een vliegtuig niet ouder zijn dan zeven jaar. Eerder bestelde Norwegian daarom al 73 nieuwe Boeing 737-800’s. Als de laatste daarvan is geleverd, is de Noorse prijsvechter naar eigen zeggen de meest kosteneffectieve maatschappij die vliegt op Europa’s grote luchthavens.