Kritische vrouwen, ook op kleine zonden

Worden vrouwen toegeeflijker door het tekort aan mannen? Dit is niet de ervaring van Floor Rusman.

Als klein meisje las ik in de Libelle een column waarin een vrouw de regels van flirten en daten uitlegde. Het bleek een geraffineerd spel te zijn, waarbij vrouwen zich afstandelijk dienden te gedragen om mannen niet te vervelen tijdens de jacht. Later werd ik abonnee van Fancy en Cosmopolitan, waarin deprimerende tips stonden als: „Bel nooit als eerste! Laat de jongen toenadering zoeken!”, en: „Als je vriend een vitrine met modelvliegtuigjes midden in de kamer wil zetten, laat hem dan zijn gang gaan!” Weer een paar jaar verder keek ik naar Sex and the City, een serie vol adviezen voor datende vrouwen. Niet te snel met een man naar bed gaan, anders lijk je goedkoop; geef een man met bindingsangst de ruimte.

Ik dacht dat dit spel van vraag en aanbod beperkt bleef tot cynisch stemmende bladen en tv-series, maar nu zijn er wetenschappers die seksuele relaties bekijken vanuit een economisch perspectief. Vrouwen zijn aanbieders van seks, mannen vragers. De man moet de vrouw paaien met complimenten, cadeautjes en luxe diners om met haar naar bed te kunnen. Maar, zegt hoogleraar evolutionaire sociale psychologie Bram Buunk op de pagina hiernaast, dit verandert als er meer vrouwen dan mannen zijn in een gemeenschap. Dan bepalen mannen de regels en worden vrouwen gedwongen vluchtige seksuele relaties aan te gaan, zonder daar leuke cadeautjes voor terug te krijgen.

In mijn omgeving zijn er toevallig inderdaad meer vrouwen dan mannen, maar de stellingen van Buunk kan ik niet uit eigen waarneming onderschrijven. Zijn eerste aanname, dat vrouwen op zoek zijn naar een stabiele relatie en mannen alleen naar vluchtige seks, lijkt me een simplificatie. Ik ken genoeg vrouwen die zich niet willen binden; tegelijk verlangen veel mannelijke vrienden naar Echte Liefde. Buunks tweede stelling luidt dat vrouwen minder te eisen hebben in een situatie van een mannentekort. Maar de vrouwen in mijn omgeving die op zoek zijn naar een heteroseksuele relatie, worden niet toegeeflijker door hun verslechterde marktpositie. Zij blijven kritisch. Verschillende aardige mannen zijn door mijn vriendinnen afgewezen omdat ze naar koekjes roken, flauwe grapjes maakten of een krultang in hun badkamer hadden liggen. Geen grote zonden, maar blijkbaar voldoende om nee te zeggen.

Mijn andere probleem met dit soort theorieën is meer gevoelsmatig. In hun onderzoek naar sexual economics vragen sociaal psychologen Roy Baumeister en Kathleen Vohs zich af waarom er toch altijd zo vijandig wordt gereageerd op de economische benadering van liefde en seks. Tja. Misschien omdat termen als vraag en aanbod, kapitaal en monopolies ver af staan van romantische ideeën over de liefde? Of omdat geen enkel individu zichzelf graag ziet als een inwisselbaar product? Wie liefde en seks wil onttoveren, moet niet rekenen op een juichend onthaal.

Floor Rusman (1986) is student aan de Universiteit van Amsterdam.