Het aura is weg, hier is straatvechter Romney

De nieuwe Mitt Romney is rauwer. In de aanloop naar de voorverkiezingen in Florida, dinsdag, slaat hij wild om zich heen. Vooral naar zijn belangrijkste tegenstander, Newt Gingrich. Maar die strategie maakt hem kwetsbaar later in de race.

Zorgvuldig had Mitt Romney zijn campagne uitgestippeld. Het moest positief en gedisciplineerd zijn, een tikje saai en onpersoonlijk. Alles zou in het teken van de economie staan – het thema waarop Amerika in november een president kiest. Drie staten verder in de Republikeinse voorverkiezingen is die strategie ver te zoeken. De Romney op campagne in Florida, waar dinsdag verkiezingen worden gehouden, lijkt in niets op de kandidaat die in Iowa, New Hampshire en South Carolina brave town hall meetings organiseerde. Zijn traditionele speerpunten – economie, banen en bedrijven – lijkt hij vergeten. In plaats daarvan deelt hij persoonlijke sneren uit aan zijn tegenstanders, met name aan koploper Newt Gingrich.

Romney weet inmiddels dat zijn oude tactiek niet werkt. Je kunt je wel presidentieel gedragen, als niemand daarin geloof, levert het niets op. Romney had gehoopt na zijn grote zege in New Hamsphire door te stoten naar de Republikeinse nominatie. hij hield een overwinningstoespraak waarin hij zijn tegenstanders niet meer noemde en zich alleen nog richtte op president Obama. Even later bleek hij door een verkeerde telling alsnog Iowa te hebben verloren aan Rick Santorum, en liep Newt Gingrich met de winst in South Carolina weg. Romney werd aangevallen op zijn belastingaangifte, die hij uiteindelijk deels openbaar maakte.

De nieuwe Mitt Romney is rauwer, klinkt verbitterd. Hij richt zijn energie op een tegenaanval op Gingrich, met name op diens verleden als adviseur voor hypotheekbank Freddie Mac. In de televisiespotjes die Romney in Florida laat uitzenden, zet hij Gingrich neer als een chaoot, een man zonder plan die alleen uit was op geld. „Er zat geen stabiele koers achter, geen leiderschap”, zei Romney in Tampa. Gingrich heeft zelfs mogelijk de wet overtreden, suggereerde hij, door te lobbyen voor „de verkeerde mensen”. Wie dat waren, zei Romney er niet bij, maar hij zei er achteraan dat de kiezer in oktober niet voor een verrassing moet komen te staan.

Romney weet inmiddels ook dat negatieve campagnes in de Verenigde Staten werken. Focusgroepen van zwevende kiezers laten zien dat een negatief spotje over een kandidaat leidt tot twijfel, al is de beschuldiging nog zo vaag. Romney weet het zelf ook: een film over hem van 28 minuten door een aan Gingrich gelieerde organisatie heeft zijn kansen in South Carolina doen keren. Sinds hij de aanval op Gingrich heeft ingezet, heeft hij zijn achterstand op hem van 9 procentpunten in Florida omgezet in een voorsprong van 9 procent, volgens een peiling. Geld is de tweede factor die het verschil maakt in Florida. Romney heeft 13,8 miljoen dollar uitgegeven in Florida, met name aan televisiespotjes. Gingrich, die een armlastige campagne voert en bijna zonder staf werkt, 3,8 miljoen dollar.

Toch tekent het de kwetsbaarheid van de favoriet dat hij de discipline laat varen en voor improvisatie kiest. Het kan goed werken in de belangrijke staat Florida, waar niet alleen het Republikeinse establishment sterk is, maar ook een grote aanhang voor de activistische Tea Party is. Maar het kan zijn campagne na Florida bedreigen. Hij weet dat hij niet het charisma heeft om grote groepen kiezers enthousiast te maken. Hij moet het hebben van de onvermijdelijkheid. Hij is de koploper, omdat hij de koploper is – dat is zijn boodschap. Nu hij wild om zich heen begint te slaan, is het presidentiële aura waarmee Romney zich omringde, verdwenen.

Romney weet hoe het spel gespeeld wordt. In 2008 voerde hij ook al campagne voor de Republikeinse nominatie, een race waarin hij het uiteindelijk aflegde tegen John McCain. Een handigheidje dat hij in Florida inzet, betaalt zich waarschijnlijk uit. Hij liet gisteren in de pers lekken dat de populaire senator Marco Rubio in beeld is als kandidaat voor het vicepresidentschap. Rubio is zoon van Cubaanse migranten, die een fors deel van de partijbasis vormen. Daarbij is hij een drijvende kracht in de Tea Party-beweging en wordt hij geprezen om het charisma dat Romney mist. Of Rubio echt in beeld is, laat Romney wijselijk in het midden.

Bij Gingrich lijkt de magie er een beetje af na zijn sensationele zege in South Carolina. Hij vindt geen goed weerwoord op de aanvallen van Romney en zijn tot nu toe meest geslaagde tactiek – de ‘linkse pers’ aanvallen – slaat dood. Tijdens een debat dat werd uitgezonden door CNN, probeerde Gingrich zijn oude truc te herhalen door presentator Wolf Blitzer hard aan te vallen. Blitzer vroeg hem zijn kritiek op Romneys belastingaangifte te herhalen, waarop Gingrich zei: „Onzin.” In plaats van een ovatie kreeg Gingrich een mager applaus. Zijn plan om een permanente basis op de maan te bouwen, werd evenmin juichend ontvangen.

Maar Romney moet verder kijken dan Florida. En dan ziet het beeld er minder vrolijk uit. Landelijk is zijn populariteit nu lager dan ooit: volgens Gallup krijgt hij 24 procent. Hij is van onvermijdelijke kandidaat veranderd in een straatvechter. In Florida werkt dat. Maar het maakt hem kwetsbaar in de rest van het land