Carlsen glundert om het slagveld

Het Tata Steel schaaktoernooi kende een middag vol verrassingen. De altijd optimistische Noor Magnus Carlsen steeg op de ranglijst.

De manager van Magnus Carlsen, die daags voor de elfde ronde van het Tata Steel schaaktoernooi in Wijk aan Zee arriveerde, had de hoop nog niet opgegeven. Opgewekt bekeek hij de ranglijst en concludeerde dat het nog spannend kon worden. Optimisme is blijkbaar aanstekelijk. Van zijn protegé is bekend dat hij blijft geloven dat hij een toernooi kan winnen zolang dat in theorie nog mogelijk is.

Dat valt te begrijpen, want het is Carlsen al een paar keer gelukt vanuit een op het oog kansloze achterstand op de laatste dag alsnog een toernooi op zijn naam te schrijven. Toch werd de vrolijke kijk van Carlsens zaakwaarnemer door weinigen gedeeld. Met nog drie ronden te gaan stond de Noor anderhalf punt achter op Levon Aronian en die maakte tot nu toe vrijwel dagelijks diepe indruk met sterk en geïnspireerd spel.

De kansen van de Noor leken niet bepaald te stijgen toen hij in zijn partij tegen Veselin Topalov een van de merkwaardigste blunders uit zijn loopbaan maakte. Met een kinderlijk eenvoudige combinatie won de Bulgaar een pion. Eenmaal bekomen van de schrik verdiepte Carlsen zich in de stelling en raakte zowaar erg enthousiast over zijn aanvalskansen. Hij dacht zelfs dat hij gewonnen stond, een oordeel dat hij achteraf als volstrekt onzinnig kwalificeerde.

Toch zat er niets anders op dan vol op de aanval te spelen en binnen de kortste keren was het bord een grote chaos. De emotieloos meerekenende computers vertelden dat Topalov gewonnen stond, maar daar had hij weinig aan. Hij slaagde er niet in enkele diep verborgen wendingen te vinden en sloeg aan het dwalen. Nauwelijks had Carlsen het grootste gevaar bezworen, of hij begon te speuren naar meer. Het einde was een hel voor Topalov. Zijn verzet was gebroken en onafwendbaar werd hij de nederlaag ingezogen.

Nadat hij zelf had gedaan wat hij moest doen, bezag Carlsen met een brede grijns het slagveld om zich heen. Daarbij keek hij niet naar Anish Giri en Loek van Wely, die allebei verloren, maar wel naar koploper Aronian, die uitgerekend tegen David Navara hard onderuit ging. Dat was een meevaller waar Carlsen niet op had durven hopen.

Navara bungelt niet alleen onderaan de ranglijst, hij begon zijn partij tegen de Armeniër ook nog eens met de droeve onderlinge score van 6-1 in zijn nadeel. Er was dan ook alle reden voor Aronian om stilletjes te denken dat hij het toernooi voortijdig kon beslissen. Wat hij niet wist, was dat Navara zich voor het eerst in twee weken uitgerust voelde. Steeds lag hij ’s nachts vele uren wakker, maar nu had hij eindelijk eens een hele nacht geslapen.

Die frisheid kwam hem van pas toen Aronian een vrij ernstige openingsfout maakte en het voordeel van de voorzet verspeelde. Voordat hij het wist, kon Navara zonder zelf enig risico te lopen op winst spelen. Dat deed hij meer dan voortreffelijk. Bescheiden als altijd plaatste hij na afloop kanttekeningen bij zijn zetten, maar die deden geen recht aan de puike partij die hij gespeeld had.

Daarmee was de koek voor Carlsen nog niet op. Ook Vasili Ivantsjoek, die nog geen partij verloor en tweede stond, kende zijn eerste slechte dag. En ook hij verloor met wit, van Boris Gelfand. De enige speler naast Carlsen die ook vooruitgang maakte, was Teimour Radjabov. Hij versloeg zijn landgenoot Vugar Gashimov en deelt nu de tweede plaats met Carlsen. Die kleine tegenvaller kon de pret niet bederven.

Glunderend vatte de 21-jarige Carlsen een turbulente middag samen: „Aronian is nog steeds de favoriet. Hij staat een half punt voor, zo simpel is het. Maar ik ben terug in de race en dat was het enige waar ik op kon hopen.”