Afhaalstamppot

Hollandse winterkost is het nieuwe fastfood. ‘Boerenkool is een groeimarkt.’

Het is een doordeweekse avond, koud en donker. Je hebt geen zin om te koken, maar wilt wel iets voedzaams eten. Je plaatst je bestelling bij een kraampje en een paar minuten later zit je met een warme doos boerenkool mét jus en een rookworst op de fiets. En dan vraag je je een paar dingen af.

Waarom maken mensen die boerenkool niet zelf? Hoe moeilijk is dat: aardappels en boerenkool koken. Stampen. Klaar. En als je echt niet weet hoe dat moet, lees je de Allerhande van Albert Heijn van deze maand, en kijk je de begeleidende filmpjes ‘stampen’ op de site.

Het kleine kraampje van Stamppotje.nl zit in een zijstraat van de Albert Cuypmarkt in Amsterdam. ’s Zomers zit er zelfgemaakt ijs in de metalen bakken in de vitrine. Vanaf oktober, als de eerste kou zich aandient, tot half februari zijn de bakken gevuld met onder meer hutspot, zuurkool en pompoenstamppot en een wekelijks wisselende variant (deze week spruitjes).

Een ‘warme prak’ kan je ook in Rotterdam krijgen, bij Oma Kookt op het Breeplein. De oma is Diana den Hartog (40). In grote pannen kookt zij elke dag de aardappels („een kilo of 20 per pan”) die ze daarna verwerkt tot andijvie-, boerenkool-, en zuurkoolstamppot. Klanten kunnen de maaltijd ter plekke eten in het huiskamerrestaurant met twee tafels, meenemen of thuis laten bezorgen.

In Nijmegen noemt conceptontwikkelaar Jeroen Verhoeven (31) die Hollandse winterkost een „nieuw fastfoodconcept”, want volgens hem is „boerenkool een groeimarkt”. Samen met een compagnon is hij BZZY begonnen (spreek uit als bizzie), een afhaal- en bezorgwinkel met uitsluitend „dagverse Hollandse maaltijden”. Hij is huiverig om te veel te vertellen, want nu bezorgt BZZY alleen nog in Nijmegen, maar er zijn „vergevorderde plannen om het healthy fastmeal concept zeer binnenkort groot uit te rollen”.

In Utrecht kon je, tot eind 2011, ook het hele jaar door stamppot halen of thuis laten bezorgen. Maar Stamppot-to-go is failliet, en heeft de vestiging in de Nobelstraat gesloten. Edwin de Koeyer (41), de bedenker van de Amsterdamse ijs/stamppot-winkel begrijpt waarom. „Bij de eerste zonnestraal wil echt niemand meer stamppot eten.” Voor stamppotje.nl is dat het moment de zeven vestigingen om te bouwen tot ijssalon, tot ijscuypje.nl. Jeroen Verhoeven van BZZY denkt dat stamppot in de zomer wel kan. „Wij komen dan met luchtiger varianten.” Stamppot met rucola of raapstelen.

Shoarma

Maar waarom maken mensen die boerenkool nou niet zelf? Het antwoord ligt in de naam van het bedrijf van Jeroen Verhoeven, BZZY, besloten. „Mensen hebben het te druk om te koken.” Mensen werken, komen thuis, er is niks in huis, dus halen ze wat. Pizza, shoarma, friet, Surinaams, Chinees. Dat is zo’n beetje de keuze. „Mensen willen graag ook een keer een gewone maaltijd.” En gewoon, dat is Hollandse pot. Niet alleen werkende mensen willen dat , zegt Edwin de Koeyer van stamppotje.nl. „Soms lijkt het alsof studenten, eenmaal thuis, de deur niet meer uit komen.” Vandaar dat hij, sinds vorig jaar, ook thuis is gaan bezorgen. Meestal eenpersoonsporties, soms voor twee, en bijna altijd van tevoren opgewarmd. Dus die vier porties die ik haalde – voor een heel gezin – en die ik minutenlang in de oven liet opwarmen (want geen magnetron), dat doet verder niemand? Toch wel. „In onze vestiging in Amstelveen komen gezinnen soms twee keer per week halen.”

Niet alle Hollandse gerechten zijn even gemakkelijk te maken, zegt Diana den Hartog van Oma Kookt. Draadjesvlees, sudderlapjes, hachee, klapstuk. Ze heeft zelf ook bij haar oma moeten navragen wat precies het verschil is tussen de vleesgerechten en hoe je ze zo ouderwets mogelijk klaarmaakt (met ontbijtkoek en appelstroop).

Blijkbaar zijn drukke mensen bereid tussen de 7 en 10 euro uit te geven voor een eenpersoonsmaaltijd (een flink bord boerenkool is ongeveer vijf ons). Bij, zeg, de Albert Heijn kost dezelfde hoeveelheid 2,49 euro. En daar zit de rookworst bij. Het verschil is dat de stamppotten in Nijmegen, Rotterdam dagvers en zelf gemaakt zijn, en – in Amsterdam – ook nog biologisch. Dat maakt ze anders dan de kant-en-klaarmaaltijden van de supermarkt. Maar niet heel veel anders dan de maaltijden die slagers, groentenmannen en traiteurs verkopen. Edwin de Koeyer: „Er is nogal wat concurrentie.” Jeroen Verhoeven spreekt zelfs van een „boerenkoolboost.”

De belangrijkste vraag: is afhaalboerenkool lekker? Ja hoor. Best. Die van stamppotje.nl smaakt iets romiger dan wanneer ik het zelf maak. Dat komt door het klontje roomboter dat erdoor gaat, zegt Edwin de Koeyer, maar ook doordat zijn stamppotten niet gestampt worden, maar gekneed door een machine. Daardoor komt er meer lucht in de puree, waardoor het wat ‘zalviger’ smaakt.

In het huiskamerrestaurant van Diana den Hertog is het zes avonden per week druk. „Van alles” komt er bij haar binnen. „Ook het bejaarde dametje dat het zo naar vroeger vindt smaken.” En verder: „Surinamers, Turken, Marokkanen. Chinezen”. Ze giechelt. „Ik ben een afhaal-Hollander.”