Zo ging dat dus, fraude met vastgoed

Vandaag doet de rechter uitspraak in de vastgoedfraudezaak. De verdachten verdienden miljoenen door geschuif met appartementen en kantoren. Ook in het keurige Buitenveldert.

Redacteur Financiën

Amsterdam. Vier keurige flats net buiten de ring van Amsterdam. Er wonen veel ouderen, die er vaak tientallen jaren geleden introkken. De laatste jaren komen er af en toe jonge gezinnen wonen. Maar het blijft rustig aan de Europaboulevard in de Amsterdamse wijk Buitenveldert. Ja, soms gebeurt er eens wat. En meestal krijgt bewoonster Cisca Griffioen (69) het als voorzitter van de huurdersvereniging dan wel te horen.

Zo werd er laatst een wietplantage ontdekt in de flat tegenover die van haar. „Net daarvoor hadden alle huurders een brief van de eigenaar gekregen dat we geen wietplantage mochten houden.” Maar de plantage werd ontdekt in een van de koopappartementen.

Nog niet zo lang geleden waren de appartementen in de vier flats helemaal niet te koop. Toen waren ze eigendom van het Philips Pensioenfonds, dat er een solide belegging in zag. In 1968 werden de flats gebouwd. Griffioen trok er nog datzelfde jaar in, op de negende etage. Een prachtig ruim appartement. Niet in de stad, wel heel dichtbij voor een mooie prijs. Ze wijst uit het raam naar het uitzicht. De wind giert om de flat. Aan de ene kant kijkt ze richting Amstelveen. De vliegtuigen naar Schiphol trekken dalend voorbij.

De situatie bleef tientallen jaren hetzelfde. Huurders kwamen, huurders gingen. Ze maakten de huur iedere maand keurig over via een beheerder naar het Philips Pensioenfonds.

Tot het pensioenfonds van het elektronicaconcern rond 2004 besloot het vastgoed af te gaan stoten. Zo kwam ook het complex aan de Europaboulevard met meer dan 300 appartementen op de markt. En uiteindelijk werd het in 2006 verkocht. Met die verkoop werd het onderdeel van de zogeheten vastgoedfraude. Het werd de grootste fraudezaak in de Nederlandse geschiedenis. In november 2007 werden vijftien verdachten opgepakt. In binnen- en buitenland deed justitie huiszoekingen op ruim vijftig adressen. De zaak bleek te gaan om fraude met vastgoed van Bouwfonds en Philips Pensioenfonds. Een groep vastgoedhandelaren heeft volgens justitie honderden miljoenen verdiend aan frauduleuze transacties. Bijna 4,5 jaar na de arrestaties doet de rechtbank in Haarlem vandaag uitspraak tegen de verdachten.

Griffioen gaat vandaag naar de uitspraak in Haarlem toe. Ze is de zaak blijven volgen nadat ze al een jaar voor de arrestaties in november 2007 zelf als voorzitter van de huurdersvereniging rare dingen had ontdekt. In februari 2006 had ze een brief gekregen van de beheerder namens de eigenaar dat de complexen waren verkocht aan Fortis. Dus schreef ze als voorzitter van de huurdersvereniging een brief. Want niemand had ze verteld dat ze waren verkocht. Toen kreeg ze een brief terug dat de boel inderdaad verkocht was, maar aan ene Rijsterborgh Bedrijfsmakelaars.

Dat was gek. Griffioen ging zelf naar het Kadaster en vroeg de verkoopakte op. Daar bleek dat Philips het inderdaad aan Rijsterborgh had verkocht, maar die had het pakket meteen weer verkocht aan een dochterbedrijf van Landquest uit Hoofddorp. Ze belde vaak naar Landquest in Hoofddorp. „Maar ze waren altijd in gesprek. Net aan het vergaderen of even buiten de deur.” Uiteindelijk stuurde ze een mail. En een paar dagen later kreeg ze antwoord van ene notaris Kloeck uit Heemstede. Die meldde dat de boel alweer door Landquest was doorverkocht aan Fortis. Dus maakte ze voortaan de huur over naar het nummer dat ze van Fortis had gekregen en liet ze het rusten.

Tot ze in november 2007 op het nieuws hoorde van de arrestaties in de vastgoedbranche. Toen begreep ze dat de verkoop waar zij naar gekeken had onderdeel was van een megafraude. Later hoorde Griffioen dat het bedrijf Landquest uit Hoofddorp waar ze zo vaak naar toe had gebeld van de hoofdverdachte Jan van V. was. Ze ging af en toe naar de rechtbank en trof daar onder andere voormalig Philips Pensioenfonds-directeur Will F. voor de rechter. Een merkwaardige man, vond ze. En ze kwam er eindelijk achter wat er nou met het complex was gebeurd.

Op 1 februari 2006 verkocht Will F. namens Philips een enorm pakket vastgoed voor 384,5 miljoen euro; drie kantoorpanden en zo’n 1.500 appartementen, waaronder de woningen aan de Europaboulevard. Die dag wordt hetzelfde pakket nog drie keer doorverkocht, waarna het uiteindelijk bij Fortis terechtkomt. Fortis betaalt voor het pakket 408,5 miljoen euro, een stijging van 24 miljoen euro. Maar Fortis krijgt voor dat bedrag niet alles wat Philips die ochtend heeft verkocht. Een van de partijen die tussen de transactie zit, is een bedrijf van hoofdverdachte Jan van V.

Hij houdt bij het doorverkopen twee kantoorpanden, die hij later zelf voor 24 miljoen en 82 miljoen euro aan anderen verkoopt. Voor het totale pakket vastgoed dat Will F. die ochtend voor 384,5 miljoen euro van de hand doet, is uiteindelijk in totaal 130 miljoen euro (24 plus 24 plus 82 miljoen euro) meer betaald.