Wet partijgiften is te ontwijken

Voor een wet die politieke giften openbaar moet maken bestaat een Kamermeerderheid. Maar de wet kan zonder problemen worden ontweken. Kabinet en Tweede Kamer laten het daarbij.

Uitbundig prees PVV-Kamerlid Hero Brinkman gisteren „de mazen in de wet” aan. De PVV zou die opzoeken om niet bekend te hoeven maken van wie de partij geld krijgt. In het Kamerdebat noemde minister Spies (Binnenlandse Zaken, CDA) dit „heel bijzonder”. Maar aan het eind van het debat bleek dat alle partijen, mochten ze dat willen, in de toekomst de identiteit van hun financiers geheim kunnen houden.

De hele Kamer vond het met Ger Koopmans (CDA) „schokkend” dat de PVV openlijk aankondigt dat de partij de mazen in de nieuwe wet zal zoeken. „Een novum” en „een anti-democratisch feit”, zei Tofik Dibi (GroenLinks). Maar Kees van der Staaij (SGP) wees erop dat ook linkse fracties in het verleden hoopvol op het omzeilen van nieuwe wetgeving wezen, bij voorbeeld bij de bespreking van de antikraakwet. „Dus nieuw is dit niet.”

De Wet financiering politieke partijen, waarvoor een ruime Kamermeerderheid bestaat, regelt op papier dat giften vanaf 1.000 euro landelijk geregistreerd worden en giften vanaf 4.500 euro gepubliceerd. Het heeft zeven jaar voorbereiding gekost.

Brinkman zei dat deze „anti-PVV-wet” bedoeld is om Henk en Ingrid af te schrikken als zij hun zakcentjes aan Wilders willen schenken. Het is een publiek geheim dat de PVV vooral donoren werft in de VS, waar bezoekers van een fundraiser voor Wilders luisteren naar namen als Elliot en Aubrey, aldus een presentielijst uit 2009 in bezit van deze krant.

Kamerlid Gerard Schouw (D66) vroeg naar de NRC-publicatie van woensdag waarin staat dat Wilders per avond met gemak 25.000 dollar in de VS kan verdienen. In één geval haalde een Amerikaanse organisator al eens 75.000 dollar binnen op een avondje met de PVV-leider. Brinkman beaamde daarop dat het de PVV óók om Elliot en Aubrey te doen is.

„Het geld dat daarvandaan komt is nog lang niet genoeg”, riep hij. „Ik roep Amerika op om nog veel meer voor de Stichting Vrienden van de PVV te storten.” De PVV, die rijkssubsidie weigert, teert niet op de Staat zoals andere partijen, sneerde hij. Maar de identiteit van gulle Amerikaanse gevers blijft onbekend: „Het gaat niemand iets aan.”

En er zijn genoeg mogelijkheden donoren aan het zicht te onttrekken, liet Brinkman doorschemeren. Schouw vroeg hem naar een limitatieve opsomming, waarna de PVV’er hem aanbood dat „voor 100.000 euro per uur” te doen. „Geen probleem!”

Eén gat in het wetsvoorstel werd openlijk besproken, zonder dat de Kamer aanstalten maakte het te dichten. Er wordt niets geregeld voor provinciale en lokale partijafdelingen, volgens minister Spies omdat de rijksoverheid geen jurisdictie heeft. Het gevolg is dat een gift die via een lokale afdeling op het landelijk partijkantoor binnenkomt niet onder de nieuwe wet valt. Alleen als eenmaal is gebleken dat een partij zo’n achterommetje heeft gebruikt kan het Rijk herhaling voorkomen, zei Spies.