Vakbondsvrouw ziet in ijle berglucht geen kapitalisme 2.0

Het is niet bepaald het feestje van de vakbeweging, maar ze is er wel bij in Davos: Agnes Jongerius. Zich welgemoed bewegend tussen premier Rutte en Christine Lagarde.

Ze is een vreemde eend in de bijt en ze weet het. Op het World Economic Forum in Davos lopen tussen de ruim 2.600 bankiers, zakenlui en politieke leiders ook welgeteld twaalf vertegenwoordigers van de internationale vakbeweging rond. Eén van hen is Agnes Jongerius. „Ons feestje is het niet”, zegt de FNV-voorzitter. „Maar we kunnen hier wél de discussie aangaan.”

En dat doet ze. „Ik kwam premier Rutte hier net tegen”, vertelt Jongerius. „Als je draagvlak wilt hebben voor dat nieuwe Europese verdrag voor de redding van de euro, zei ik, dan moet je zorgen dat Europa er ook is voor groei en fatsoenlijk werk. Dan moet er een protocol voor sociale grondrechten in het verdrag.” Of Rutte dat maandag maar even wilde inbrengen op de Europese top in Brussel.

En wat antwoordde de premier? „Hij zei: Ja,ja,ja... op z’n Rutte’s.”

Maar is het ook niet een beetje kort dag, om dit nu midden in de eurocrisis nog aan de orde te stellen? Het is nu toch pompen of verzuipen om de euro te redden?

Jongerius kijkt om zich heen, naar de ceo’s in donkere pakken die hier in het congrescentrum van Davos de toon zetten. „Maar dat betekent toch niet dat je dan maar als een konijn in de koplampen moet zitten afwachten wat Merkel en Sarkozy gaan doen? Zelfs het IMF, de OESO en Standard & Poor’s waarschuwen dat Europa zichzelf kapot bezuinigt.”

Tegen de achtergrond van de financiële crisis wordt in Davos onder meer gedebatteerd over de houdbaarheid van het kapitalistische model. Het kapitalisme zou hervormd moeten worden, betoogt niemand minder dan Klaus Schwab, de man achter deze jaarlijkse reünie van politiek en kapitaal.

Maar Jongerius zegt schamper: „Ik heb niet gemerkt dat ze hier nou druk bezig zijn om alvast houtskoolschetsen te maken van het kapitalisme 2.0. De ernst van de situatie lijkt nog niet doorgedrongen.”

Toch blijkt uit een peiling dat de Davos-gangers geloven dat inkomensongelijkheid de grootste bron van onrust en risico’s in 2012 zal worden. Ze vinden het een groter gevaar dan bijvoorbeeld een hoge olieprijs of omvallende banken.

Maar zolang die ongerustheid niet tot concrete maatregelen leidt heeft Jongerius er niets aan, is haar boodschap in Davos. Zij en haar Europese collega’s hebben woensdag besloten het Europese verdrag van 8/9 december af te wijzen, omdat er in de huidige opzet niets over sociaal beleid in staat.

Beducht is Jongerius er vooral voor dat in Europees verband het stakingsrecht wordt uitgehold. „Het recht op collectief onderhandelen, en dat zo nodig kracht bijzetten met een staking, ligt nu zwaar onder vuur. Het recht op onderhandelen stelt niets voor als je niet in je achterzak ook het recht op staken hebt. Maar Europa maakt nu plannen om te zeggen: staken mag, behalve als het economische schade te weeg brengt.”

En moet Rutte dat nu voor Jongerius zien te voorkomen? Heeft de ijle berglucht het realisme van de nuchtere vakbondsvrouw soms aangetast?

„Het verdrag dat de Europese leiders afspreken moet straks wel geratificeerd worden door de parlementen. Dus ze hebben écht draagvlak nodig. En Rutte niet alleen. Sarkozy wil volgens mij ook graag herkozen worden.” En welgemoed maakt Jongerius zich op voor haar volgende afspraak, een bijeenkomst met Christine Lagarde, directeur van het IMF.

Juurd Eijsvoogel