Morse ten tijde van de Tudors

C.J. Sansom: Kloostermoord. Vertaald door Joy de Wit. De Fontein, 416 blz. €15,-

Engeland, 1537. Hendrik VIII heeft de strijd aangebonden met de katholieke kerk. De koning heeft alle kloosters in zijn rijk ontbonden – the dissolution of the monasteries – en eist hun land en geld op voor de kroon. Thomas Cromwell, zijn belangrijkste raadgever, is belast met de uitvoering van deze institutionele roofpartij. Wanneer een van zijn commissarissen wordt vermoord in een klooster in Sussex, roept Cromwell de hulp in van Matthew Shardlake, een advocaat die hem bijstaat bij de onteigeningen.

Zo begint de historische thriller Kloostermoord van de Engelse schrijver C.J. Sansom. Shardlake reist af naar het klooster bij Scransea en verhoort de broeders. Hij ontdekt dat ze bijna allemaal geheimen hebben, en als er nog meer doden vallen, begint de tijd te dringen.

Zo op het eerste gezicht is Kloostermoord een traditionele murder mystery. Een groep mensen zit opgesloten op een afgelegen plek waar de lijken zich opstapelen, terwijl een slimme speurder tot de waarheid tracht door te dringen.

Maar dat is slechts één laag van dit bijzonder spannende boek. Want op de achtergrond is er de dreiging van de dodelijke politieke intriges van de Engelse reformatie. Die nietsontziende machtsstrijd blijkt ook gevolgen te hebben voor de bewoners van dat klooster in Sussex. En voor Shardlake zelf. Hij is voorstander van Cromwells kerkhervormingen, maar komt erachter dat het zijn opdrachtgever om meer te doen is dan alleen religie.

Sansom, hier vooral bekend van de roman Winter in Madrid over de nasleep van de Spaanse Burgeroorlog, heeft met Matthew Shardlake een bijzondere protagonist geschapen. De speurende advocaat heeft een bochel, waardoor hij een doelwit is van spot. Dit maakt dat hij de wereld beschouwt als een buitenstaander. Omdat Shardlake weet dat hij nooit helemaal zal worden geaccepteerd, kan hij het zich veroorloven zijn geweten te laten spreken.

Sansom heeft inmiddels vijf boeken over Shardlake geschreven en uitgeverij De Fontein publiceert binnenkort het tweede deel: Het zwarte vuur. In dit boek raakt Shardlake verder betrokken bij het politieke gekonkel rondom Hendrik VIII. Sansoms boeken lezen vlot weg, hoewel hij niet beknopt schrijft. Hij is historicus en jurist en neemt de tijd om zijn lezers in te wijden in de maatschappij en politiek van het Tudor-tijdperk.

In de Engelse pers is Shardlake ‘de inspecteur Morse van de Tudors’ genoemd. De vergelijking met Colin Dexters intellectuele speurder is terecht, want het gaat in Sansoms boeken om meer dan alleen het oplossen van een moordzaak. De belevenissen van de rechtschapen bochelaar Shardlake bieden ook inzicht in een turbulente periode uit de Europese geschiedenis – en in menselijke zwaktes die van alle tijden zijn.