Italië is Berlusconi nog niet kwijt

Silvio Berlusconi zetelt nu in het Italiaanse parlement en houdt om strategische redenen de technocraat Monti in het zadel. Hij vreest voor veroordeling in een omkopingszaak.

De Italiaanse premier Mario Monti is bezorgd, en met hem veel commentatoren, parlementariërs en Italianen. Hoelang wil Silvio Berlusconi Monti nog aan een parlementaire meerderheid helpen?

De partijloze technocraat Monti hervormt Italië in hoog tempo, hij verovert met de dag meer gezag in Europa, maar voor zijn succes blijft hij afhankelijk van de steun van zijn voorganger, die nu parlementariër is voor zijn partij Volk van de Vrijheid.

Een curieuze ‘nationale coalitie’ van Volk van de Vrijheid, de centrum-linkse Democratische Partij en de christen-democraten houdt Monti in het zadel.

Umberto Bossi, leider van Berlusconi’s oude coalitiepartner Lega Nord, zet zijn voormalige bondgenoot voortdurend onder druk om Monti te laten vallen. Afgelopen weekeinde zei Bossi: ,,Het is out - out. Of Berlusconi stuurt Monti weg, of wij sturen Berlusconi’s president van de regio Lombardije naar huis’’.

Berlusconi, geen fractievoorzitter maar wel de facto partijleider, boog niet voor de chantage. Zijn afwijzende reactie bracht Bossi ertoe om de ex-premier een „onbenul” te noemen: „Het hele land wil Monti wurgen en Berlusconi weigert hem naar huis te sturen.”

Bossi overdrijft schromelijk. Er zijn weliswaar demonstraties, stakingen en blokkades van wegen, maar zestig procent van de Italianen ziet in Monti de beste premier voor dit moment.

De calculerende Berlusconi weet dat er nu electoraal niets te winnen valt met het pootje lichten van Monti. Zijn partij daalt in de peilingen. De toekomst van Italië in gevaar brengen zou die trend zeker niet keren. „We kunnen ons niet afwenden. Een regeringscrisis zou totaal onverantwoordelijk zijn”, zei Berlusconi gisteren. Hij voegde eraan toe dat „de regering Monti behoedzaam opereert en dat het gegeven de omstandigheden waarin we leven moeilijk is om gefundeerde kritiek daarop te hebben.” De oud-premier herinnerde eraan dat hij „uit verantwoordelijkheidszin” is afgetreden. „En als u het me toestaat, ik heb het ook elegant gedaan. De redenen voor dat besluit gelden ook vandaag nog.”

Zo kon Monti gisteren weer eens opgelucht ademhalen. Zijn door hemzelf als „vreemd” omschreven regering kreeg gisteren met 469 stemmen voor, 74 tegen en 87 onthoudingen de zoveelste reeks aan maatregelen door de Kamer. Een royale meerderheid, hoewel hij 87 stemmen minder kreeg dan tijdens de stemming bij zijn aantreden op 18 november.

Maar hoe lang dit voortduurt is de vraag. Vandaag wordt Berlusconi gecomplimenteerd met zijn gedrag op de voorpagina van de Corriere della Sera, de krant die drie maanden geleden riep om zijn aftreden. Het commentaar was zo lovend dat het er op lijkt dat de krant het nodig vond om in dienst van het landsbelang de geplaagde ex-premier mentaal te steunen bij zijn keuze. Berlusconi, zo schreef Pierluigi Battista, „toont in de meest diabolische fase van zijn twintigjarige politieke carrière kracht, karakter en verantwoordelijkheidszin.’’

Berlusconi kan alle steun gebruiken. Niet alleen heeft hij te kampen met haviken in zijn partij, die dreigen met een afsplitsing als Berlusconi Monti niet laat vallen. Ook is hij een groot deel van zijn tijd bezig met zijn verdediging in het Paleis van Justitie in Milaan.

Het proces Ruby, waarbij Berlusconi terecht staat wegens seks met een minderjarige prostituee, vordert gestaag. Om imagoschade te voorkomen is hij tot dusver niet verschenen in de rechtzaal.

Maar riskanter voor Berlusconi is dat het proces-Mills op zijn einde loopt, althans in eerste aanleg. In deze zaak wordt Berlusconi beschuldigd van het omkopen van de Britse advocaat David Mills, die in ruil voor 600.000 dollar in andere processen tegen Berlusconi gelogen zou hebben om hem te beschermen.

Een veroordeling zal Berlusconi niet op een gevangenisstraf komen te staan, omdat het proces in hoger beroep zal verjaren. Maar het zou Berlusconi’s imago ernstig schaden.

Om die reden probeert Berlusconi de legitimiteit van de rechters te ondermijnen. Woensdag omschreef hij het als ,,een politieke proces’’, nadat de rechtbank had geweigerd om extra getuigen van de verdediging te horen. Zijn advocaat Niccolò Ghedini dreigde zelfs weg te lopen, vanwege de opstelling van de rechters.

Niemand weet op dit moment hoe Berlusconi zal reageren, mocht het hof in Milaan hem op 11 februari veroordelen. Zeker zal hij het als munitie gebruiken tijdens een volgende verkiezingscampagne al dan niet door hem geleid. Zwartkijkers vrezen dat een veroordeelde, extra gefrustreerde Berlusconi gehoor zou kunnen geven aan de oproepen om Monti te laten vallen.

Het is voor Monti, en voor zijn Europese collega’s, te hopen dat de calculerende Berlusconi het de komende weken blijft winnen van de emotionele Berlusconi.

Aan Monti zal het niet liggen. Er gaat geen dag voorbij of hij complimenteert zijn voorganger om diens verantwoordelijke gedrag.