Het schouderklopje voor Leon Panetta

Sinds de vernederende dood van Amerikaanse militairen in 1993 was optreden in Somalië taboe voor de VS. Maar Obama waagde het toch. En met succes.

Redacteur Afrika

Rotterdam. Het was een gedurfde en riskante operatie. Amerikaanse commando’s werden dinsdagnacht in Somalië gedropt, overvielen een piratenkamp, schoten negen piraten dood en bevrijdden twee ontvoerde hulpmedewerkers.

En dat op de avond dat de Amerikaanse president Barack Obama de jaarlijkse State of the Union hield. Terwijl Obama de laatste hand legde aan zijn toespraak, hoorde hij dat de Deense en Amerikaanse hulpverleners waren bevrijd en veilig in handen van de commando’s waren.

Een mislukking had het Amerikaanse publiek op pijnlijke wijze herinnerd aan het trauma van het ‘Black Hawk Down’-incident. In oktober 1993 kwamen achttien Amerikaanse militairen om het leven tijdens een twee dagen durend gevecht, nadat Somalische clanstrijders twee Black Hawk-helikopters hadden neergehaald. Televisiebeelden van een dode Amerikaanse militair die door de straten van Mogadishu werd gesleept gingen de wereld over.

Zulke beelden zouden desastreus zijn voor Obama’s campagne, die hij begon met zijn State of the Union. Nu kon hij de geslaagde operatie gebruiken om te onderstrepen dat de nationale veiligheid bij hem in goede handen is. Hij maakte geen melding van de missie in Somalië, maar wist er toch op subtiele wijze de aandacht op te vestigen. Terwijl hij het Huis van Afgevaardigden inliep, wees hij naar minister van Defensie Leon Panetta en feliciteerde hem: „Goed werk vanavond, Leon. Goed werk.”

Toen de actie na de State of the Union bekend werd, heeft het Witte Huis het nieuws strak geregisseerd. Na zijn toespraak belde Obama met de vader van de Amerikaanse hulpverlener Jessica Buchanan om te zeggen dat zijn dochter veilig was. Een foto van het telefoongesprek werd direct naar de media gestuurd.

Ook wees het Witte Huis graag op de overeenkomsten tussen de operatie van dinsdag en de missie in Pakistan, waarbij Al-Qaeda-leider Osama Bin Laden werd geliquideerd. Zo werd het Amerikaanse publiek alsnog op subtiele wijze herinnerd aan dit succes, dat president Obama niet in zijn State of the Union had genoemd. Regeringsfunctionarissen wezen erop dat de actie in Somalië was uitgevoerd door dezelfde elite-eenheid die Bin Laden had omgebracht – SEAL Team Six.

President Obama gaf maandagavond zelf het groene licht voor de operatie, zeiden functionarissen van het Pentagon tegen persbureau Reuters. Ze zeiden dat een aantal factoren van invloed was op zijn beslissing. De gezondheid van de Amerikaanse Jessica Buchanan, die nierproblemen heeft, was de afgelopen week verslechterd. En er was genoeg informatie over de situatie op de grond om de actie uit te voeren.

Dinsdagavond werden de commando’s van een luchtmachtbasis in Djibouti naar Somalië gevlogen, waar ze per parachute werden gedropt vlakbij de stad Adado. Onder dekking van de nacht liepen ze ongeveer anderhalve kilometer naar het kamp ten zuiden van Galkayo waar de gijzelaars vast werden gehouden.

De piraten zouden niet alert zijn geweest omdat ze de hele avond de milde drug quat hadden gekauwd. Een piraat zei tegen The New York Times dat de commando’s aanvielen zodra ze het kamp bereikten. Ze vuurden raketten af en er brak een vuurgevecht uit, waarbij negen piraten werden gedood. De gijzelaars werden bevrijd en naar een veilige plek gebracht, voordat ze naar Djibouti werden gevlogen.

Voor zover bekend was het pas de tweede keer dat het Amerikaanse leger weer speciale eenheden aan de grond zette na het trauma van 1993. ‘Black Hawk Down’ heeft het Amerikaanse leger lang weerhouden van nieuwe militaire avonturen op Somalische bodem. De Amerikaanse luchtmacht voert sinds 2007 wel aanvallen met kruisraketten, bommenwerpers en onbemande vliegtuigjes uit in Somalië om terroristen uit te schakelen. Pas in 2009 werden weer speciale eenheden in Somalië ingezet om Saleh Ali Saleh Nabhan, een kopstuk van Al-Qaeda, te doden.

De operatie van dinsdag toont het groeiende belang van Camp Lemonnier, dat na de aanslagen van 11 september 2001 is ingericht in Djibouti, de enige permanente militaire basis van de VS in Afrika. Camp Lemonnier is van een kleine buitenpost uitgegroeid tot een basis met ruim 3.500 militairen, luchtmachteenheden, mariniers en logistieke troepen. Zij houden zich voornamelijk bezig met het bestrijden van terrorisme in Somalië, Jemen en andere landen in de Hoorn van Afrika.

Obama benadrukte de dag na zijn State of the Union, zijn persoonlijke betrokkenheid bij de geslaagde operatie. „Als opperbevelhebber kan ik niet trotser zijn op de troepen die deze missie hebben uitgevoerd. De Verenigde Staten zullen de ontvoering van een van onze mensen niet tolereren.”