Gemartelde oppositieleider in Wit-Rusland

Andrej Sannikov is de belangrijkste politieke tegenstander van de Wit-Russische leider Loekasjenko. Zijn vrouw vreest dat Sannikov niet meer levend uit de gevangenis komt.

„Mijn leven staat op het spel. Ik kan hier ieder moment worden vermoord.” Die woorden stonden op het briefje dat de Wit-Russische oppositieleider Andrej Sannikov op 24 januari tegen de glazen scheidingswand van de ontmoetingsruimte van het strafkamp hield, toen zijn vrouw Irina Chalip hem na drie maanden eenzame opsluiting eindelijk weer mocht bezoeken.

„Na die drie maanden ziet hij eruit alsof hij tien jaar in een Stalinkamp heeft gezeten,” zei de geschrokken Chalip de volgende dag op een inderhaast bijeengeroepen persconferentie. Daarop gaf ze de Europese Unie ervanlangs, die met haar sancties tegen Wit-Rusland geen enkel succes zou hebben geboekt om het lot van de tientallen oppositiepolitici, journalisten, mensenrechtenactivisten en advocaten te verlichten. Zij zijn sinds de massademonstratie op de avond van de presidentsverkiezingen van 19 december 2010 gearresteerd en tot lange gevangenisstraffen veroordeeld.

De 57-jarige Sannikov heeft volgens zijn vrouw, na een jaar onder extreem zware omstandigheden in de cel te hebben gezeten en fysiek en mentaal te zijn gemarteld, onder druk van de autoriteiten een verzoek ingediend om amnestie van president Loekasjenko te krijgen. Dat zou hij volgens Chalip op 20 november al hebben gedaan.

Opvallend is dat Loekasjenko in december ontkende van Sannikovs gratieverzoek te weten. Wel zei hij toen over het lot van de twee nog gevangenzittende presidentskandidaten na te zullen denken, op voorwaarde dat ze om gratie verzochten.

Analisten zeggen dat het onmogelijk is dat Loekasjenko niet van dat gratieverzoek heeft geweten.

Sannikov zit een gevangenisstraf uit van vijf jaar wegens het ‘aanzetten tot massale onlusten’ tijdens de demonstratie van 19 december 2010. De leiders van de Wit-Russische oppositie gingen toen massaal met hun aanhangers de straat op om te betogen tegen een grootschalige stembusfraude, die president Loekasjenko een overwinning van 75,65 procent bezorgde. Sannikov volgde hem met 2,43 procent. Volgens waarnemers was tussen de twintig en vijftig procent van de stemmen vervalst.

In het kielzog van die demonstratie liet Loekasjenko acht van zijn negen tegenkandidaten arresteren. Sannikov, zijn belangrijkste tegenstander, werd tijdens de betoging door de oproerpolitie zo zwaar met knuppels mishandeld, dat hij zijn beide benen brak. Toen zijn aanhangers hem naar het ziekenhuis wilden brengen, werd hij door de KGB uit zijn auto gesleurd en ontvoerd. Het duurde vervolgens nog dagen voordat Sannikov medische hulp kreeg.

Chalip gaat er sinds haar bezoek vanuit dat Loekasjenko niet wil dat haar man levend uit de gevangenis komt. Het Europees Parlement heeft Wit-Rusland eerder deze week nog opgeroepen om alle politieke gevangenen vrij te laten.

Michel Krielaars