Een gevaarlijk misverstand

In het najaar van 2005 had toenmalig minister van Justitie Donner de intentie om een wetsvoorstel in te dienen dat het verheerlijken, vergoelijken, bagatelliseren of ontkennen van terroristische misdrijven strafbaar wilde stellen. Deze ‘apologiewet’ heeft het om begrijpelijke en gegronde redenen nooit gehaald. Het bleek juridisch onhaalbaar en moreel onwenselijk dat de wetgever bij wet vastlegt wat het oordeel dient te zijn over bepaalde historische gebeurtenissen.

Maar deze week heeft de Franse senaat een vergelijkbaar wetsvoorstel goedgekeurd, dat al eerder was aangenomen door het parlement. Vanaf nu is het in Frankrijk strafbaar om te ontkennen dat er bij de slachting die het Turkse leger in 1915 heeft aangericht onder de Armeense bevolking sprake was van genocide. Het pikante is dat in Turkije precies het tegenovergestelde bij wet is verboden. Daar is het juist strafbaar om het woord genocide in de mond te nemen met betrekking tot die gebeurtenissen. Alleen dat al lijkt mij afdoende bewijs voor de absurditeit van dit type wetgeving.

Maar er is nog een fundamenteler bezwaar. Het is een gevaarlijk misverstand om te denken dat onze kijk op de geschiedenis en onze beoordeling daarvan een constante zou zijn of zou moeten zijn. Ook historisch onweerlegbare feiten zijn onderwerp van voortgaand debat onder historici en dit debat gaat precies om de beoordeling. Maar het is moeilijk discussiëren over de vraag of er al dan niet sprake is van een misdaad wanneer de wetgever zelf bepaalt wat een misdaad is en de discussie daarover strafbaar stelt.

En de holocaust dan? Het is toch ook verboden om de holocaust te ontkennen? En dat is toch terecht? Nee, dat is niet terecht. Ik zie zelf geen redenen om de holocaust ter discussie te stellen en heb ook weinig sympathie voor degenen die dat wel doen, maar principieel gezien kan het niet zo zijn dat er een episode uit de geschiedenis bestaat die bij wet is uitgesloten van historisch debat. Holocaustontkenners dienen te worden bestreden met argumenten, niet met wetten.

Zowel de Franse wet over Armenië als de wetten over het ontkennen van de holocaust moeten door het Europese Hof nietig worden verklaard.