Dit is de openbare versie, maar wel vertrouwelijk

Concurrentiewaakhond NMa heeft een lepe mediastrategie. Eerst blaffen, bijten en een pittig persbericht versturen, zoals bij de 7,7 miljoen euro boete voor de Landelijke Huisartsenvereniging (LHV). Gemiddeld 892 euro per LHV-lid. Maar de feiten? Die volgen weken later als de NMa de openbare, van ‘geheime’ informatie ontdane versie van zijn besluit publiceert op zijn website.

Hoe sterk is de bewijsvoering van de NMa? Slap.

Om te beginnen is er de tekst, of liever: de gaten in de tekst. In de tekst van 64 pagina’s vervangt het woord ‘vertrouwelijk’ 59 maal een naam, getal of, in een geval, een complete alinea.

Het enige harde bewijs tegen de huisartsenvereniging is dat zij op het deel van haar website voor leden aanbevelingen heeft gezet over de manier waarop huisartsen de vestiging van nieuwe collega’s „in goede banen kunnen” leiden. Tussen het opstellen van de tekst en plaatsing op de website verstreken ruim 200 dagen. Onverdacht traag voor een wetsovertreding.

Hebben de huisartsen gehandeld naar de aanbeveling van hun vereniging? Maar twee (van de 23) regionale ‘kringen’ hebben de aanbevelingen overgenomen. Een concrete casus van machtsmisbruik buiten een mogelijk akkefietje in de regio Hardinxveld-Giessendam en wat „lokale incidenten” ontbreekt.

Ernstig, zeker, maar staan ze in verhouding tot deze boete?

Het cruciale bewijsmateriaal is de uitleg van het Europees Hof van Justitie én van de NMa zelf over wat een onderneming is. Huisartsen oefenen een economische activiteit uit (Hof) en huisartsen zijn ondernemingen (NMa). Ondernemingsverenigingen à la de LHV mogen niet besluiten de concurrentie te beperken, zelfs „een vrijblijvende aanbeveling” is al mis.

Oud zeer blijkt ook een rol te spelen. De NMa heeft in 2001 een aanvraag van de huisartsen afgewezen over hun vestigingsbeleid. En warempel, ze doen het stiekem weer. Op hun besloten website.

De fout van de NMa zit ’m in de opvatting dat een huisarts een ondernemer is. Nee, hij is óók ondernemer, maar primair vervult hij een functie ten behoeve van het algemeen nut. Gezondheidszorg. Vandaar de eed, de registratie en het medisch tuchtrecht. Hoeveel koekjesfabrikanten kunnen hem dat nazeggen? Laat hij vooral niet teveel ondernemer worden, want dan loopt het slecht af. Vergelijkbare beoefenaren van beroepen met een publieke dimensie, zoals accountants, bankdirecteuren en notarissen, zijn juist steeds driester in de verleiding gekomen om hun eigen verdiensten prioriteit te geven boven hun maatschappelijke bijdrage.

Minister Edith Schippers (Volksgezondheid, VVD) zei gisteren in de Tweede Kamer dat huisartsen geen ondernemers zijn, maar dat zij wel onder de NMa-regels vallen. Oftewel: de NMa mag de huisartsen als ondernemers behandelen, maar zij zijn het niet. Een in zichzelf tegenstrijdige opvatting.

Het besluit van de NMa neemt een wat hilarische wending als de boete bepaald moet worden. Handjeklap met de zakjapanner.

De regels zeggen: een boete is 10 procent van de omzet, in casu: 200 miljoen euro. Maar ja, dat is politieke zelfmoord van de NMa. Alle huisartsen bankroet.

Nee, de NMa prikt zelf een bedrag (750.000 euro), vermenigvuldigt dat met de duur (3 jaar, 7 maanden) en de ernst van de overtreding (zwaar, vermenigvuldigingsfactor 2,5), legt er 10 procent op vanwege recidive én nog eens 5 procent omdat de LHV ook de boete voor twee personen betaalt. Maakt samen 7.719.375 euro. Het bedrag is naar beneden afgerond. Dat dan weer wel.

Menno Tamminga