Politieke janboel in Papua New Guinea

In Papua New Guinea eisen soldaten de terugkeer van premier Somare. De coup die geen coup mag heten vergroot de politieke chaos.

Een slepende politieke crisis in Papua New Guinea (PNG) is vanmorgen door toedoen van een groepje opstandige militairen in een verrassende stroomversnelling geraakt. De soldaten overmeesterden de wachtposten van een kazerne in de hoofdstad Port Moresby, waar ook de legerchef, generaal Francis Agwi verbleef, en eisten dat de vorige zomer afgezette premier Michael Somare weer in ere wordt hersteld. Agwi werd onder huisarrest geplaatst.

Buurland Australië, dat het toen nog nauwelijks ontwikkelde gebied tot 1975 bestuurde, heeft verschrikt gereageerd. „De militairen hebben geen plaats in de politiek van PNG”, aldus een verklaring van de Australische premier Julia Gillard, zelf net bekomen van een bezoek aan een restaurant dat door toedoen van demonstrerende Aboriginals in een chaos eindigde. Ze voegde er aan toe een PNG te willen dat politiek stabiel en economisch succesvol is. Noch het een, noch het ander valt echter op korte termijn te verwachten.

Het groepje militairen werd geleid door kolonel buiten dienst Yaurra Sasa, een voormalige militaire attaché in Jakarta die zichzelf prompt uitriep tot de nieuwe bevelhebber.

Maar tijdens een persconferentie even later ontkende hij dat het ging om een militaire staatsgreep „Mijn taak is de integriteit en het respect voor de grondwet en de rechtsstaat te herstellen”, aldus Sasa.

Dat is niet helemaal uit de lucht gegrepen. Vorige maand had het Hooggerechtshof van de tropische staat verklaard dat de 75-jarige Sir Michael Somare, een soort vader des vaderlands die ook de eerste premier was na de onafhankelijkheid in 1975, in zijn functie hersteld moest worden. Volgens de rechters was Somare vorige zomer ten onrechte afgezet.

Dat het zover was gekomen kon Somare ook zichzelf en zijn familie aanrekenen. In maart was hij naar het buitenland vertrokken om zich te laten behandelen aan een hartkwaal. Zijn familie liet vervolgens in juni weten dat Somare zich uit de politiek terugtrok. Het parlement kwam tot de conclusie dat het premierschap vacant was en koos Peter O’Neill als opvolger van Somare.

Na enkele maanden dook Somare weer op en maakte aanspraak op het leiderschap. Volgens hem had hij zijn functie nooit neergelegd en had zijn familie zonder overleg met hem gesproken. O’Neill weigerde echter, gesteund door het parlement, om alsnog plaats te maken voor Somare. Waarna de afgezette premier het Hooggerechtshof inschakelde.

Maar O’Neill houdt voet bij stuk en weigert af te treden, waardoor het land met zijn zeven miljoen inwoners in een bestuurlijke en constitutionele impasse is terechtgekomen.

Kolonel Sasa lijkt niet geheel op eigen initiatief te hebben gehandeld. De dochter van Somare die vaak als zijn woordvoerster optreedt, zei tegen Australische media dat de kolonel op instructies van haar vader had gehandeld. Die zou hebben besloten dat Sasa de beste man was om de strijdkrachten in de huidige omstandigheden te leiden.

Aan veel inwoners van het land, gelegen op het grootste eiland ter wereld, gaat de politieke crisis overigens voorbij. Ze wonen in afgelegen valleien, waar men zich om de nationale politiek niet bekommert.