Poetin bang voor middenklasse

Vladimir Poetin, politiek leider van de grootste energie-exporteur ter wereld, kan het zich niet voorstellen dat hij op zondag 4 maart niet in één stemronde tot president van Rusland wordt gekozen. Het idee dat hij het in een tweede ronde zou moeten opnemen tegen bijvoorbeeld de communist Gennadi Zjoeganov is hem een gruwel. Al is het maar omdat hij bij een tweede ronde wel het debat moet aangaan met de tegenstander. Van debatteren houdt Poetin niet. Hij kan het ook niet.

Vandaar dat het machtscentrum in Moskou deze weken alle middelen aanwendt om direct in die eerste ronde een meerderheid te halen. Zo zal de sociaal-liberaal Grigori Javlinski vermoedelijk niet mogen meedoen. De twee miljoen handtekeningen die hij moest ophalen, zijn volgens de centrale Kiesraad voor ruim eenvijfde ongeldig.

Dat oordeel ruikt naar politieke willekeur. Want de oligarch/nikkelbaron Michail Prochorov, die anders dan de gelouterde Javlinski geen georganiseerde achterban heeft, zou wel twee miljoen legitieme handtekeningen hebben vergaard. Curieus, zoveel is zeker.

Als dit oordeel niet wordt herzien, denkt Poetin een electorale stoorzender in de steden te hebben opgeruimd.

Javlinski zou kansloos zijn voor het presidentschap: hij wordt nog steeds geassocieerd met de jaren negentig, toen president Jeltsin het staatsbezit in de ‘uitverkoop’ deed. Maar hij oefent wel aantrekkingskracht uit op jongeren. Voor de jonge kiezers, voor wie de nationale vernedering tijdens Gorbatsjov en Jeltsin hooguit een jeugdherinnering is, biedt Javlinski een kans op een proteststem.

Poetin hoopt dat deze nieuwe middenklasse zonder hem thuisblijft. Dat is dubbele winst. De stemmen kan hij dan door fraude in zijn zak steken. Maar het is ook een gok. Want sinds de frauduleuze parlementsverkiezingen van december is de tijd van ja-knikken en apathie voorbij.

Volgende week zaterdag is er in Moskou een ‘optocht voor eerlijke verkiezingen’. Het gemeentebestuur wilde een locatie in het centrum helemaal verbieden, maar is vandaag toch licht door de knieën gegaan. Over een paar dagen kan alles weer anders zijn. Maar de concessie van het stadsbestuur wijst erop dat de kracht van de oppositie niet afneemt.

Als de tegenstanders van Poetin erin slagen het front dat slechts eerlijke verkiezingen wenst, gesloten te houden – wat al moeilijk genoeg is, omdat ze politiek diep verdeeld zijn – zou de uitsluiting van Javlinski zelfs een averechts effect kunnen hebben. Juridische spitsvondigheden à la de Kiesraad of propaganda over stiekeme Amerikaanse geldstromen voor de oppositie worden steeds potsierlijker. Een president Poetin die in één ronde wordt gekozen, is nu al niet meer geloofwaardig.