'Dat de mens zich redt in ellende, pept me op'

Klaas de Vries is componist. In het Concertgebouw gaat vandaag zijn nieuwe werk ‘Providence’ in wereldpremière.

Muziek

Gesualdo Consort

„Mijn werk is vernoemd naar de film Providence (1977) van Alain Resnais. Ik refereer vooral aan een vage herinnering, maar wat me toen trof, was het spel met de tijd. Mijn stuk gaat daar ook over. Ik probeer verwachtingen te vernieuwen door ze niet in te lossen, maar te laten opgaan in nieuwe beloften. Later bleek dat het Concertgebouworkest het stuk speelt in een themaconcert Verwachting. Beter had niet gekund.

„Dat muziek me bedwelmt, is zeldzaam, maar laatst gebeurde het. Bij de laatste fuga uit Die Kunst der Fuge in de gezongen uitvoering door het Gesualdo Consort. Zij hadden de muziek, van origine instrumentaal, voorzien van een Lutheraanse tekst. De noten kregen een enorme fysieke kracht. Ik heb erin gezwolgen!”

Boeken

Fernando Pessoa

„Ik kom steeds terug bij Fernando Pessoa. Wat ik uniek aan hem vind is complex te verwoorden, maar laten we beginnen bij zijn honderd heteroniemen – dat je überhaupt op het idee komt en ook echt honderd verschillende creatieve personages schept, dat is uniek. Jorge Luis Borges doet dat ook in zekere zin. Beckett en Kafka herlees ik regelmatig. Ik knap daar altijd heel erg van op. Dat mensen zich in ellendige omstandigheden weten te handhaven, dat heeft iets hilarisch en verkwikkends.”

Film

Ten Canoes

„Ik ben dol op films, maar ga weinig. Laatst heb ik me thuis vermaakt met de tv-film Ten Canoes van Rolf de Heer en Peter Djiggirr over aboriginals. Er was iets misgegaan daar, en dat werd hersteld. Zij geloven dat je verkeerde afslagen in je leven kunt goedmaken. Het was niet komisch bedoeld, maar wat heb ik gelachen. Zijn we veel opgeschoten, vroeg ik me af? Als er erge ruzie was, gingen de groepen ritueel speren gooien naar elkaar. Soms werd er iemand dodelijk geraakt, maar dat was niet primair het idee. De bedoeling was: strijd beslechten, en klaar. Primitief, maar in wezen ook beschaafder dan de slachtingen waarmee wij onze conflicten oplossen.”