Rasse-mengery mag best, maar moenie in my keelgat afdruk nie

Grote ophef over een poster van de jongerenafdeling van de Democratische Alliantie, Zuid-Afrika’s grootste oppositiepartij. Maar om de verkeerde redenen. Een gespierde witte jongen, bloot bovenlijf, staat op de poster in liefdevolle omhelzing met een zwart meisje. Het meisje is ook bloot, maar haar borsten zijn verstopt achter een blauw tekstblok met de mededeling ‘In ONZE toekomst zou je niet tweemaal kijken’.

Achttien jaar na het eind van de apartheid zijn gemengde relaties in Zuid-Afrika nog altijd zeldzaam. Gemengde koppels die buiten kosmopolitisch Johannesburg een restaurant binnenlopen, weten alle blikken op zich gericht. Veel zwarte mannen of vrouwen blijven liever even in de auto wachten als hun witte partner bij een hotel incheckt: het hotel zou zomaar ‘volgeboekt’ kunnen zijn.

De jongerenafdeling van de DA verlangt naar een „niet-raciale samenleving waarin niemand meer van dit soort beelden opkijkt”, zegt voorzitter Makashule Gana.

Maar dat is nu juist niet waar de ophef om begonnen is. Dat de tortelduifjes op de foto naakt zijn, dát is waar veel Zuid-Afrikanen, wit en zwart, in de eerste plaats aanstoot aan blijken te nemen. Zo schrijft ene Arlette Franks op de Facebook-pagina van de DA-jongeren: „De naaktheid leidt volkomen af van de bedoelde boodschap.”

Niet alleen gemengde relaties, ook pornografie en publiek naakt waren tijdens de apartheid onder de knoet van de almachtige Nederduits Gereformeerde Kerken ten strengste verboden. Tegenwoordig mag Zuid-Afrika een van de meest vooruitstrevende grondwetten in de wereld hebben, veel inwoners zijn nog tamelijk conservatief. Een kunstenares die vorig jaar nabij Kaapstad naakt aardappelen schilde als artistiek protest tegen de patriarchale cultuur moest haar project onder aanhoudende mediabelangstelling voortijdig staken. Veel publiciteit was er onlangs ook voor de eerste seksshop in township Soweto („normverval!”). En de nieuwe televisieaanbieder Top TV (een dochteronderneming van Al Gores Current TV) kwam in de problemen omdat het ook betaalde sekszenders in het satellietpakket wil opnemen. Eind deze maand zal de nationale toezichthouder beslissen of de plannen, ondanks luidruchtige kritiek van kerken, vakbonden en politieke partijen, mogen doorgaan.

De overwegend witte DA staat in de ogen van aanhangers van het regerende ANC voor het oude regime, maar zegt zelf juist bovenal de verzoeningsidealen van Mandela na te streven. Veel critici verwijten de rechts-liberale partij de raciale gevoeligheden alleen oppervlakkig te begrijpen. Een zwarte jongen met een wit meisje op de jongerenposter, dat was pas echt controversieel geweest. „Witte mannen neuken al 350 jaar zwarte vrouwen”, grapte komiek Chester Missing.

De poster lijkt voor de traditionele achterban niettemin een brug te ver. „Ek het nie issues met enige ras nie, maar ek gaan nie dat die party waarvoor ek stem rasse-mengery in my keelgat afdruk nie”, schrijft DA-stemmer Shireen Blatt op Facebook. „Braai saam, kuier saam maar liewe hel man moenie oor boord gaan nie!”

Correspondent Zuidelijk Afrika