Over sneeuw en gezelligheid

Labyrint: Taal bepaaltNed. 2, 20.55 - 21.30 uur

Nee, Eskimo’s hebben gewoon één woord voor ‘sneeuw’. Lappen hebben er echter wel honderden. Dat wil niet zeggen dat sneeuw belangrijker is voor Lappen dan voor Eskimo’s. Nederlanders hebben ook niet meer verstand van ‘gezelligheid’ omdat wij als enigen daar een speciaal woord voor zouden hebben. Russen hebben één woord voor arm en hand. Toch weten ze dondersgoed het verschil tussen die twee.

Labyrint zoekt een wetenschappelijke onderbouwing voor het idée reçu dat taal de volksaard weerspiegelt. Bovenstaande voorbeelden komen overigens niet aan bod. Wel twee wijnproevers, die in hun lingo de smaak proberen te vangen van een slok wijn. Slecht voorbeeld trouwens, want al snel blijkt dat ze geen eigen woordenschat hebben en daarom terugvallen op geleende en overdrachtelijke taal: robuust, stroef.

Zonder taal geen denken, stelt Labyrint. Zonder taal kun je de waarneming niet ordenen. Toch schiet taal vaak tekort. Smaak, reuk, muziek; moeilijk in taal te vangen, toch denken we er over na. Hoe zit dat?

Helaas, geen tijd, het programma moet door. Een half uur voor de wetenschap is eigenlijk te kort. Je kunt een kwestie aanstippen, drie leuke voorbeelden en dan is het weer voorbij. Labyrint heeft het half uur ook nog verdeeld over twee kwesties. Het andere: is taal aangeboren of aangeleerd? Daar kun je ook lang over bomen zonder dat je eruit komt. Liefst met serieus ogende plaatjes van oplichtende hersendelen.

Wilfred Takken