Ook de bewoners zijn hun geld kwijt

Door het bankroet van de antroposofische zorgreus Zonnehuizen zijn uit huis geplaatste kinderen hun spaargeld kwijt. En bonden ruziën met de curator.

Honderden uit huis geplaatste kinderen van de failliete antroposofische instelling Zonnehuizen zijn financieel gedupeerd. Hun 150.000 euro aan spaar- en kleedgeld blijkt door voogdijstellingen op een rekening van de zorginstelling te zijn geparkeerd. De curator vans Zonnehuizen (onderwijs en zorg voor verstandelijk gehandicapte kinderen en volwassenen en kinderen met psychische problemen) die eind december failliet ging, heeft hierop beslag laten leggen. Voogdijinstellingen hadden het geld, onder meer bedoeld voor de aanschaf van kleding of grote uitgaven, in beheer voor de kinderen.

De vraag is of de jonge bewoners hun geld ooit terugzien. Zij moeten achteraan sluiten in de rij van crediteuren. Vooralsnog kampt de boedel met een tekort van ruim 51 miljoen euro.

„Wij wisten dat alles een tijdje geleden op één rekening van Zonnehuizen werd gezet, maar niemand voorzag dat dit zo afschuwelijk zou kunnen aflopen bij een faillissement’’, zegt Boudewijn Wilmar, voorzitter van de (formeel opgeheven) cliëntenraad van Zonnehuizen. „Dat is dom geweest. Het had natuurlijk op een aparte rekening gestort moeten worden.”

Interim-bestuurder Charles Laurey van Zonnehuizen heeft meteen een stichting in het leven geroepen – Een jas voor Sterre en Tobias – die fondsen gaat werven om toch kleding voor de kinderen te kunnen kopen en bijvoorbeeld hun paardrijlessen te betalen. „Er was geen andere mogelijkheid om dit leed op te lossen’’, zegt de interim-bestuurder.

Volgens Laurey gaat het om circa 500 gedupeerde kinderen. „We maken ons er sterk voor om geld voor hen te vinden, want dit leed van deze kinderen is wel heel aangrijpend.’’

In een brief aan de Tweede Kamer schrijft staatssecretaris Veldhuijzen van Zanten (Volksgezondheid, CDA) dat ze het „heel naar’’ vindt voor de kinderen dat ze hun spaargeld kwijt zijn, maar dat ze er niets aan kan doen.

Zonnehuizen (880 bewoners, 2.700 cliënten en 2.300 werknemers) ging eind vorig jaar failliet en maakte per 1 januari van dit jaar een doorstart. De private zorginvesteerder Loek Winter nam samen met jeugdinstelling LSG-Rentray de zorginstelling over. Er waren veertig overnamekandidaten, maar deze twee partijen wisten uiteindelijk een overeenkomst te sluiten met de curator, de banken en zorgverzekeraars. Ongeveer 400 werknemers verliezen definitief hun baan.

Deze week hoorden de werknemers van Zonnehuizen wie mag blijven en wie niet. Formeel is iedereen ontslag aangezegd, maar dezer dagen bieden de nieuwe eigenaren aan circa 1.900 werknemers een nieuwe baan aan, onder nieuwe voorwaarden. Boudewijn Wilmar van de Cliëntenraad: „Je kunt dat de bewoners van Zonnehuizen niet uitleggen. Ze wonen in groepen van zes of acht cliënten. Ze leven met de medewerkers van Zonnehuizen. Het is alsof hun huisgenoot opeens wegvalt als iemand wordt ontslagen en niet meer terugkomt.”

In de afwikkeling van het faillissement is een groot conflict ontstaan tussen de vakbonden en de curator. Dat de zorginstelling Zonnehuizen in handen is gekomen van ondernemer Loek Winter komt mede op het conto van de vakbonden, vindt curator Marie-José Cools. Doordat de bonden recentelijk de publiciteit zochten werd de situatie bij Zonnehuizen zo nijpend dat er niet genoeg tijd meer was om alle geïnteresseerde partijen een eerlijke kans te geven in het biedingsproces, meent Cools. Eerder deze maand eiste vakbond Abva Kabo FNV baangaranties voor iedereen, een sociaal plan waarmee te leven valt, inspraak bij de inrichting van de nieuwe organisatie en financiële steun van de toezichthouder. Volgens Cools zijn dergelijke voorwaarden onrealistisch bij een faillissement en ontbreekt iedere wettelijke basis daarvoor. „Met name de verontwaardiging bij de vakbonden en de door hen gezochte publiciteit heeft de urgentie om tot een doorstart te komen doen toenemen”, schrijft de curator in het faillissementsverslag. Daardoor ontbrak de „tijd en gelegenheid” om naast zorgondernemer Loek Winter met andere partijen te onderhandelen en iedereen gelijke kansen te bieden. Dat had voor de boedel mogelijk meer opgeleverd. Hoeveel De Winter heeft betaald is niet bekend gemaakt.

Vakbondsbestuurder Sengül Sözen is woedend over de aantijgingen van de curator. „Ik ben in dienst van de werknemers, ik ben hun woordvoerder. Ik bekijk het bankroet van Zonnehuizen niet juridisch, maar menselijk. Waarom zouden wij geen moreel appel mogen doen op betrokkenen? Het personeel werkt al een jaar in onzekerheid.”

Volgens de FNV zoekt de curator een zondebok. Sözen „Het is ongelooflijk en schandalig. Hier worden feiten verdraaid. Het is onze taak om kritische vragen te stellen als er onduidelijkheid bestaat. Wij kunnen niet zomaar ergens mee instemmen als er te veel onduidelijkheid is over de gevolgen van zo’n besluit.”