Legaal downloaden, we doen het toch

Een verfrissend geluid in een maand waarin het nieuws over acties tegen ruilnetwerken domineert: de muziekindustrie is hoopvol over de omzetgroei van de legale muziekdiensten. Dat is eens wat anders dan de gebruikelijke  klaagzang over onmogelijke concurrentie met gratis ruilnetwerken en de cd-omzet die gedecimeerd werd omdat we nu meer losse liedjes downloaden. Het optimisme

Een verfrissend geluid in een maand waarin het nieuws over acties tegen ruilnetwerken domineert: de muziekindustrie is hoopvol over de omzetgroei van de legale muziekdiensten. Dat is eens wat anders dan de gebruikelijke  klaagzang over onmogelijke concurrentie met gratis ruilnetwerken en de cd-omzet die gedecimeerd werd omdat we nu meer losse liedjes downloaden.

Het optimisme is gebaseerd op de cijfers in het jaarrapport van de internationale brancheorganisatie IFPI. Wereldwijd komt nu bijna een derde van de muziekverkopen uit digitale downloads en streaming muziekdiensten die online toegang bieden tot liedjes. Het gaat om een omzet van 5,2 miljard dollar (4 miljard euro), 8 procent meer dan in 2010. „Het is voor de eerste keer dat we zo’n omzetgroei zien”, zegt IFPI-directeur Frances Moore. Maar de totale muziekomzet daalde nog wel, van 16,7 naar naar 16,2 miljard dollar.

Anno 2012 lijkt de muziekindustrie formules gevonden die aanslaan bij de digitale muziekliefhebber. Het populairst zijn de mp3’tjes zonder kopieerbeveiliging die je in ruim gesorteerde muziekwinkels koopt – Apple domineert die markt met de iTunes Store. Daarnaast scoren de betaalde versies van online diensten als Spotify, Deezer en Rdio. Er zijn nu 20 miljoen mensen die maandelijks betalen voor toegang tot liedjes – vorig jaar waren dat er nog 13 miljoen. Ook telefoonfabrikanten als Nokia en Research in Motion (van de BlackBerry) exploiteren eigen muziekdiensten.
De derde variant is een combinatie van bezit en toegang tot muziekbestanden: online kluisjes waar mensen hun eigen cd’s en gekochte downloads online bewaren. iTunes Match is sinds afgelopen week in Nederland beschikbaar: het kost 25 euro per jaar, waarvan zo’n 60 procent naar de platenlabels gaat. Google en Amazon hebben soortgelijke diensten in de VS.

Innovatie tegen wil en dank

„De creatieve industrie heeft zich met innovatieve diensten aangepast aan het digitale tijdperk, terwijl dat gebeurt onder buitengewoon moeilijke omstandigheden”, zegt Frances Moore in haar voorwoord. Ze doelt op de beschikbaarheid van ruilnetwerken, waar volgens het rapport 28 procent van de internetters nog regelmatig gebruik van maakt om muziek te downloaden waarover meestal geen auteursrechten betaald zijn.

Maar Moore laat achterwege dat de platenbranche zich zonder dat illegale circuit niet of nauwelijks op de digitale distributie gestort zou hebben: losse downloads leveren immers minder winst op dan complete cd’s. Als het aan de grote platenmaatschappijen lag zouden er via internet hooguit albums met kopieerbeveiliging verkocht worden. De consument beschikte echter anders.

Het rapport noemt geen winstcijfers, maar het is geen geheim dat marges in de online wereld laag zijn in verhouding met ‘ouderwetse’ cd’s. Apple ontvangt 30 procent per download en liedjes op Spotify leveren pas geld op als ze echt massaal beluisterd worden, door miljoenen mensen.

‘Hadopi’-aanpak heeft (schrik-)effect

Volgens IFPI is er een verband tussen de beschikbaarheid van ruilnetwerken en de omzet uit legale muziekdiensten. In landen met een strengere wetgeving tegen illegale downloads, zoals Zuid-Korea, steeg de omzet van de muziekwinkels. Ook de Franse Hadopi-wet had effect: 700.000 downloaders kregen een waarschuwing van hun provider en het illegale circuit kromp daardoor met 28 procent, denkt  IFPI. Er worden zelfs weer meer complete albums legaal gedownload.

Maar in landen waar ruilnetwerken welig tieren lopen de legale alternatieven minder goed. 40 Procent van de Nederlandse internetters struint rond in de ruilnetwerken - downloaden is hier immers legaal -  en slechts 15 procent van de muziekomzet in ons land komt uit legale downloads en diensten. Vandaar dat ook de platenbranche hoge verwachtingen heeft van het verbod op The Pirate Bay – dat heeft ook in andere landen effect gehad, meldt het rapport.

Zoekmachines op de korrel

Dat de entertainmentbranche terrein wint op het illegale circuit, bewijzen bijvoorbeeld de recente acties tegen website Megaupload. Maar zelfs het aanpakken van de cyberlockers is niet genoeg om de consument te ‘dwingen’ tot legale diensten. Ook de tussenpersonen moeten worden aangepakt, vindt IFPI. Het gaat met name om adverteerders en advertentienetwerken die samenwerken met downloadsites, maar ook de zoekmachines die internetters in de ogen van de platenmaatschappijen nog te makkelijk naar een illegale download leiden. Google filtert de allereerste resultaten al enigszins. Maar wie op de termen ‘mp3’ en ‘download’ zoekt, heeft nog altijd meer kans om op een illegale bron te stuiten dan een legale.

Voor de consument die maling heeft aan verkoopcijfers is het goede nieuws dat de kwaliteit van de muziekdiensten sterk is verbeterd. Weliswaar is de geluidskwaliteit van gecomprimeerde audiobestanden vaak niet zo hoog als die van een cd, zoals puristen in de reacties aanstippen, maar niet elke consument is hoort het verschil tussen een flac-bestand en een 320-kbit mp3. Hoe makkelijker het wordt om legaal aan je muziek te komen, hoe kleiner de verleiding om het op andere wijze te verkrijgen. En dat komt de veiligheid van computers ten goede: de kans op kwaadaardige software is op een gratis downloadsite doorgaans groter dan bij een betaalde dienst.