Horsmakreel met uitsterven bedreigd

Door een run van vissers naar de Stille Oceaan dreigt de horsmakreel te verdwijnen. Dé manier om dat te voorkomen is vangstbeperking.

De stand van de horsmakreel in het zuidelijk deel van de Stille Oceaan laat zien hoe het mis kan gaan in de wereldzeeën. In nauwelijks twintig jaar tijd is naar schatting 90 procent van deze vis verdwenen door overbevissing door schepen uit de hele wereld. Drijvende visfabrieken uit landen als China, Rusland, maar ook uit Nederland en de Verenigde Staten, hebben het bestand gedecimeerd. Pogingen om wereldwijde afspraken te maken over de visvangst in dit kwetsbare gebied, verlopen uiterst moeizaam omdat onder andere China dwarsligt.

Dat staat in een studie van een groep onderzoeksjournalisten uit acht landen naar de visserij-industrie in het zuidelijke deel van de Stille Oceaan. De studie is uitgebracht aan de vooravond van de jaarlijkse bijeenkomst van belanghebbende landen verenigd in de South Pacific Regional Fisheries Management Organization. Daar zal opnieuw een poging worden ondernomen om tot afspraken te komen. Maar sinds de oprichting van deze organisatie in 2006 op initiatief van Australië, Nieuw-Zeeland en Chili, zijn de 24 deelnemende partijen niet verder gekomen dan een aantal niet bindende ‘interim-maatregelen’.

Ook Nederlandse reders hebben mee gedaan aan de ‘run’ op de Stille Oceaan. Het bedrijf Parleviet & Van der Plas wordt met name genoemd in een artikel over de studie dat vandaag is gepubliceerd in de International Herald Tribune.

Gerard van Balsfoort, voorzitter van de federatie van reders PFA, zegt in een reactie dat de Stille Zuidzee zo snel mogelijk onder bindend beheer moet komen. De run op het gebied is volgens hem ontstaan in de jaren negentig. Tot die tijd werd de zee ten westen van Chili voornamelijk bevist door schepen uit de Sovjet-Unie. Maar die vloot verdween toen de Sovjet-Unie uiteen viel en andere landen stoomden onmiddellijk op naar het gebied dat toen gezien werd als het enige nog ‘open’ gebied ter wereld.

Ook Nederlandse reders, want ‘vis is een wereldmarkt’, stelt Van Balsfoort. Om mee te kunnen doen op die wereldmarkt, moest je ook hier aanwezig zijn, luidde de logica van de Nederlandse reders.

Visserijeconoom Kees Taal van de Universiteit van Wageningen, beaamt dat. „De concurrentie is hevig. Als Nederlandse schepen niet naar de Stille Zuidzee trekken, doen de Russen of de Chinezen het wel.” Overigens noemt hij het aandeel van de Nederlandse visvloot in de overbevissing relatief klein. „Op visgebied behoort Nederland niet tot de grootste spelers. Noorwegen, bijvoorbeeld, heeft een vangcapaciteit die misschien wel tien keer zo hoog ligt als die van Nederland.”

In 2007 haalden de schepen van de PFA-federatie uit Nederland 100.000 ton horsmakreel op uit het gebied. In 2011 was dat nog maar 3.000 ton. De horsmakreel wordt in Nederland overigens nauwelijks gegeten omdat er veel graat in zit. De vis wordt vooral gebruikt voor vis- en veevoer.

Milieuorganisatie Greenpeace stelt dat de remedie tegen overbevissing eenvoudig is. Woordvoerder Femke Nagel: „De vangcapaciteit van de wereldwijde vissersvloot moet worden teruggebracht. Nederland moet daarin een voortrekkersrol spelen. We kunnen onze vissersschepen verkleinen. De Nederlandse vriestrawlers die nu actief zijn in de Stille Zuidzee behoren tot de grootste van Europa.”

Nagel benadrukt dat ecologische schade door overbevissing verder strekt dan het verdwijnen van een enkele soort. „De vriestrawlers bij West-Afrika en in de Stille Zuidzee slepen netten van 100 meter breed en diep, en 600 meter lang achter zich aan. Een groot aantal haaien, dolfijnen, schilpadden en roggen raakt verstrikt in die netten en sterft.”