Herkenbaar in stekelige situaties

Joke van Leeuwen: Half in de zee. Querido en Poetry International, 16 blz., € 2,50 ****

Voor de dertiende keer is het Gedichtendag, en ook dit jaar is er weer een speciale bundel. Joke van Leeuwen schreef tien eigenzinnige verzen in Half in de zee – Gedichten en beelden. ‘Eigenzinnig’ ja, want in hun dwarse observaties zijn deze gedichten onmiskenbaar van dezelfde hand als Waarom een buitenboordmotor eenzaam is. Zoals in Van Leeuwens eerdere werk gaan anders kijken en anders zeggen ook hier monkelend samen.

De dichter brengt zichzelf en daarmee haar lezers in herkenbaar stekelige situaties: de wachtkamer van een vliegveld waar niets vliegen kan. Een huis vol blusschade, of het uitzicht op een nek in de wachtrij voor het stationsloket. Ogenschijnlijk bescheiden tekeningen spiegelen de tekst of nodigen, zoals in Voorbereiding op het examen, nadrukkelijk uit tot meekijken en meedenken.

Het is allemaal net even anders bij Van Leeuwen. De controleur, die kijken komt of alles het nog doet, is op en top beheerst. Maar niet in de laatste blik. ‘Hij trekt conclusies volgens een tabel,’ ziet de dichter, ‘hij kent de codes, doet het punt voor punt / hij heeft een fraaie tas van runderleer / gel houdt het haar bijeen, de gulp staat open.’

Van Leeuwen kan milder zijn, maar commentaarloos is ze zelden. En waar de taal tekortschiet, verzint ze nieuwe woorden, zoals ‘vergeetverf’ voor het na brand gehavende huis. Half in de zee is een uitnodigende bundel met een uitdagend blikveld. Beter kan een Gedichtendag niet beginnen.