Heel, heel pril gloort er wat optimisme

Terwijl het IMF zijn raming voor de wereldeconomie verlaagt, zijn er juist tekenen dat het ergste achter de rug is.

„Een gevaarlijke nieuwe fase”, noemde directeur Christine Lagarde van het Internationaal Monetair Fonds de vooruitzichten voor de wereldeconomie in oktober vorig jaar. Als er toen al sprake was van gevaar, dan moet het nu bloedlink zijn in de wereldeconomie. Het IMF schaafde gisteren, in een update van zijn voorspellingen, nog eens 0,7 procent van de economische groei af. De VS blijven weliswaar hangen rond een groei van 2 procent dit en volgend jaar, maar kunnen lijden onder het beleidsinfarct dat een verkiezingsjaar pleegt te kenmerken. De Chinese groei lijkt, met rond de 8 procent, meer dan gezond, maar is lager dan normaal. En Europa? Dat kampt volgens de IMF-prognoses dit jaar met een recessie, al blijft die in het noorden licht. In de zuidelijke probleemlanden zal zij echter zwaar zijn: zowel Italië als Spanje kan rekenen op krimp in 2012 én 2013.

Opmerkelijk genoeg lijkt juist de economische bedrijvigheid zich minder dan verwacht iets aan te trekken van het doemdenken.

In het diepst van de economische winter komen ze voorzichtig op tussen het puin van de creatieve destructie: de groene scheuten of ‘green shoots’, zoals ze in het jargon heten.

Die gedachte begint vaak op de financiële markten, die het jaar goed zijn begonnen. De koersen trekken aan en de gevaarlijk hoge rentevoeten op staatsobligaties in Zuid-Europa zijn wat gedaald. Daaruit concluderen handelaren dat het kennelijk wat beter gaat, waarna dit nieuwe idee in een spiraal van zelfversterking zijn weg weer vindt naar de koersen zelf. Optimisme in vol bedrijf dus, al is het pril.

Eind vorige week concludeerden de economen van Citigroup onder leiding van Willem Buiter, dat de economie in het vierde kwartaal van vorig jaar en het huidige kwartaal niet zo slecht uitvalt als gedacht. De zogenoemde ‘surprise index’ voor de eurozone, waarin opvallend goede of slechte cijfers figureren, is voor het eerst sinds juli vorig jaar positief.

Citibank vindt het nog te vroeg om af te wijken van haar negatieve scenario voor de rest van het jaar. Maar strateeg Jim O’Neill van de Amerikaanse zakenbank Goldman Sachs liet afgelopen weekeinde ook al optimistische geluiden horen. Er is sprake van een ‘veranderende stemming’, aldus O’Neill.

Dat bleek al gisteren, toen in Europa de ‘purchasing managers indices’ (PMI’s), over januari werden gepresenteerd. Die zijn afkomstig van een enquête onder inkoopmanagers van bedrijven, die doorgaans een goed beeld geeft van de bedrijvigheid in de naaste toekomst.

De gemiddelde PMI van de eurozone steeg van 48,3 naar 50,4. Een cijfer van boven de 50 duidt op expansie, zij het in dit geval een zeer voorzichtige. Zo voorzichtig dat economen van de ING in een reactie zeiden dat zo’n eenmalig cijfer een te zwak bewijs is om al van green shoots te spreken. Maar: „Dit voorzichtige bewijs suggereert dat de neergang in Europa zijn diepste punt kan hebben bereikt.” Vanmorgen volgde de Duite Ifo-index met een forse stijging naar 108,3, hetgeen zonder meer gunstig is. „Zei iemand recessie?”, vraagt ING zich af. Ook ABN Amro stelde vanmorgen dat het risico op een wereldwijde recessie lijkt te zijn afgenomen, al is het „te vroeg om de vlag uit te hangen”.

Als het tij inderdaad keert, is er dan een aanleiding aan te wijzen? O’Neill wijst, zoals wel meer economen doen, op het sluipende succes van de Europese Centrale Bank. Die leende eind 2011 de banksector het enorme bedrag van zo’n 500 miljard euro, tegen een zeer lage rente van 1 procent en een extreem lange looptijd van drie jaar. Eind februari volgt een herhaling.

Het kan zijn dat dit paardenmiddel de Europese banksector eindelijk vlot trekt. Het is juist de eurocrisis, en de extreme risico’s die daarbij horen, die de stemming over de hele wereld drukt. Het wegebben van dat risicobewustzijn op de markten en in het bedrijfsleven, zou zo wel eens het startschot kunnen blijken voor de langverwachte opleving. Als niemand de prille groene scheutjes in de tussentijd vertrapt. Dat wel.