'Haar strijd was heldhaftig'

Actrice Michelle Williams is genomineerd voor een Oscar voor haar rol als Marilyn Monroe. „Ik was het minst geïnteresseerd in de filmster. Marilyn kon ook heel serieus zijn.”

‘O, hangen er allemaal mensen aan de telefoon die ik niet kan horen?” zegt actrice Michelle Williams (31) door de telefoon uit Los Angeles. Ze klinkt gespeeld verbaasd, alsof ze van tevoren niet gebriefd is over haar ‘telefonische persconferentie’ met acht filmjournalisten uit verschillende Europese landen. Die mochten vragen indienen, en die worden ook keurig gesteld door een pr-medewerker van Williams. Maar om door elkaar schreeuwen te voorkomen moeten ze verder zwijgen.

Williams, een van de beste actrices van haar generatie, is vooral bekend van arthousehits als Brokeback Mountain en Blue Valentine. Met My Week With Marilyn, waarvoor ze gestalte gaf aan Marilyn Monroe, zet ze een stap richting mainstream. Met succes. Ze geldt als de enige serieuze concurrent voor Meryl Streep in The Iron Lady als kandidaat voor de Oscar voor beste actrice.

My Week With Marilyn is gebaseerd op het dagboek dat de jonge regieassistent Colin Clark bijhield tijdens het maken van het Monroe-vehikel The Prince and The Showgirl (1957). Het Britse theaterbeest Sir Laurence Olivier (in de film: Kenneth Branagh) en de Amerikaanse filmster Monroe botsten hevig tijdens de opnamen. De jonge Clark beleefde naar eigen zeggen een kortstondige, tamelijk onschuldige romance met de superster, die kort daarvoor was getrouwd met toneelschrijver Arthur Miller. Over het waarheidsgehalte van dat verhaal is een felle strijd ontstaan.

U sliep vroeger met een poster van Marilyn Monroe boven uw bed. Hoe ontstond die passie?

„Toen ik een jaar of twaalf, dertien was had ik een nogal merkwaardige obsessie voor acteurs die Method Acting volgden en hun eigen gevoelens en herinneringen gebruikten voor hun rollen: Marlon Brando, Montgomery Clift, James Dean, maar ook Marilyn. Ik las alles over hen wat ik te pakken kon krijgen.”

Heeft u zelf ook Method Acting-technieken gebruikt om haar te spelen?

„Ik heb de Method nooit echt bestudeerd. Maar wat ik wel heb gedaan, en wat veel Method Actors ook doen, is zo veel mogelijk in mijn rol blijven, ook als de camera’s uitstonden. Dat kan helpen om zo dicht mogelijk bij het personage te komen. Het is te vergelijken met spieren trainen: hoe meer je ze gebruikt, hoe sterker ze worden.”

Heeft u veel research gedaan?

„Ja. Ik heb alles gelezen wat ik over haar kon vinden. Ik denk dat ik ook al haar films inmiddels heb gezien. Internet was heel handig. Ik bracht al veel tijd op het web door, maar nu was dat voor het eerst geen tijd die ik eigenlijk beter had moeten besteden.”

Wat is het meest verrassende dat u over haar te weten kwam?

„Dat ze op nog zoveel andere gebieden dan alleen acteren zo getalenteerd was. Ze schreef mooie gedichten, ze kon met een paar strepen en krassen heel treffende, grappige tekeningen maken. Ze kon een geweldige maaltijd maken, alleen met de ingrediënten die ze toevallig in huis had.”

Was het moeilijk om zo’n icoon te spelen?

„De beslissing om de rol aan te nemen was gemakkelijk. Nadat ik het script had gelezen, wist ik meteen dat ik het wilde doen. Later kwamen de twijfels, toen ik midden in de dagelijkse worsteling zat om een goede film te maken. Vooral als ik moest wachten, eigenlijk nooit tijdens de opnamen zelf. Tussen het moment van ‘actie’ en ‘cut’ zwijgt die voortdurende zelfkritiek in je hoofd even. Dan ga je op avontuur, ook al kun je daarin natuurlijk ook verdwalen. Maar het wachten was moeilijk. Ik heb me soms behoorlijk verloren gevoeld.”

Hoe verklaart u de fascinatie die Marilyn Monroe tot op de dag van vandaag uitoefent?

„Wie haar ziet in een film, of zelfs maar op een foto, wil meteen zijn arm door het scherm steken, en om haar heen slaan. Ze was een betoverende, onmogelijke combinatie van vrouw en kind. Haar aantrekkingskracht ligt in haar contradicties. Daar ben ik van overtuigd. De tegenstelling tussen vrouwelijkheid en kinderlijkheid is een van de belangrijkste.”

Welk aspect van haar wilde u vooral voor het voetlicht brengen?

„Ik was het minst geïnteresseerd in de filmster, want die kennen we allemaal al. Marilyn Monroe was voor zichzelf een personage, een rol die ze speelde. Achter de schermen sprak ze niet met zo’n hese stem en had ze niet die sensationele, verleidelijke manier van lopen. Ze kon ook een heel serieus zijn. Mijn belangstelling ging het meeste uit naar die kant van haar persoonlijkheid.”

Ze was een kwetsbare vrouw.

„De jeugd van Marilyn Monroe was zo tragisch als het maar zijn kan. Ze heeft nooit geweten wie haar vader was, haar moeder ging psychiatrische inrichtingen in en uit. Eigenlijk was ze een wees. Rond haar zestiende ontdekte ze dat ze met haar lichaam en haar schoonheid aandacht kon krijgen. En als je nooit aandacht hebt gehad, is elke vorm van aandacht goede aandacht. Dat heeft ze volledig uitgebuit, maar dat ging ten koste van wie ze werkelijk was. Later heeft ze heldhaftige pogingen gedaan om te laten zien dat ze meer was dan die blonde glamourkoningin. Ze is in New York gaan wonen en heeft zich daar omringd met intellectuele types, die voorbij de glamour konden kijken. Haar strijd was heldhaftig. Eigenlijk was ze haar tijd vooruit. Ik vraag me af wat voor carrière ze zou hebben gehad als ze in deze tijd zou hebben geleefd, als ze net zoals ik meer vrijheid zou hebben gehad om haar eigen keuzes te maken in haar werk.”

Hoe ziet u de verhouding tussen Monroe en Colin Clark? Gebruikten ze elkaar, was het liefde, of toch meer een onschuldige vriendschap?

„Ja, ja en ja. Dat laat ik liever in het midden. Ik vind het mooi als de kijker daar een eigen invulling aan geeft. Maar ik wil er wel dit over zeggen: volgens mij was het niet een simpele liefdesaffaire. In hun verhouding zitten veel meer lagen.”

Waar staat u in de discussie over het waarheidsgehalte van het dagboek van Colin Clark?

„Het is natuurlijk zijn versie van de gebeurtenissen, niet de hare. Zij heeft zijn naam later nooit meer ergens genoemd. De details zal hij ook best hier en daar wat hebben aangedikt, ter wille van een beter verhaal. Maar ik geloof dat de kern van het verhaal waar is.”

Wat is het grootste misverstand over Marilyn Monroe?

„Dat ze een lichtgewicht was.”