Frankrijk kiest voor botsing met Turken

Wie in Frankrijk ontkent dat Turken genocide pleegden op de Armeniërs, riskeert nu celstraf. Franse bedrijven vrezen de gevolgen

Correspondent Frankrijk

Parijs. De Franse minister van Buitenlandse Zaken, Alain Juppé, mocht gisteren meteen proberen de schade te beperken. Hij riep de Turkse regering op de kalmte te bewaren en vooral de dialoog te behouden, nadat de Franse senaat maandagavond laat een wet* goedkeurde die het ontkennen van de Armeense genocide strafbaar stelt. Die wet zet de Frans-Turkse verhoudingen, die al niet erg hartelijk waren door het Franse verzet tegen Turkse toetreding tot de Europese Unie, weer helemaal op scherp.

De Armeense genocide door het Ottomaanse Rijk in 1915-1916 was al langer erkend door de Franse wet. Maar ontkenning ervan was niet strafbaar. Zodra president Sarkozy de wet ondertekent, wordt dat wel het geval. Turkije riep Sarkozy gisteren op de wet niet te ondertekenen, maar gisteravond kondigde Sarkozy aan dat de wet binnen twee weken van kracht moet zijn.

Ook drukte Sarkozy de Turkse premier Tayyip Erdogan gisteren in een brief op het hart om de „gemeenschappelijke belangen” van de beide landen in acht te nemen bij het besluit om Frankrijk eventueel sancties op te leggen. Turkije dreigt met economische, militaire en politieke sancties, zoals een boycot van Franse producten en terugtrekking van de ambassadeur uit Parijs.

Met de goedkeuring van de wet, die in december al door de Assemblée Nationale was aangenomen, lost Sarkozy een oude verkiezingsbelofte in.

De stemming in de Senaat kan dan ook niet los worden gezien van de komende presidentsverkiezingen. De bijna 600.000 Armeniërs wegen electoraal zwaar in enkele stedelijke centra: Parijs, Marseille, Lyon en Valence. De grote blokken, regeringspartij UMP en de PS in de oppositie, stemden maandag dan ook verdeeld. Parlementsleden uit kieskringen met veel Armeniërs stemden voor, anderen vaak tegen. Voorstanders van de wet werd meer dan eens plat electoraal opportunisme verweten. Er wonen in Frankrijk ook 600.000 Turken, maar die hebben doorgaans nog de Turkse nationaliteit, waardoor ze electoraal onbelangrijk zijn.

Dat de volkerenmoord op de Armeniërs een pikzwarte episode is uit de Turkse geschiedenis, werd door niemand ontkend, ook niet door de tegenstanders van de wet. Maar zij vroegen zich af of het aan het parlement is om voor rechtbank of voor historicus te spelen. Volgens enkele parlementsleden schiet de wet ook haar doel voorbij. „Dit is haastig knutselwerk, een wet die niet helpt bij de erkenning van de genocide en ook niet helpt bij de noodzakelijke toenadering tussen het Turkse en Armeense volk. Als Sarkozy zo begaan is met de Armeense gemeenschap, had hij daar energie in moeten steken”, aldus de groene senator Esther Benbassa, die in Turkije is geboren en een proefschrift schreef over de genocide. Voorstanders vonden het oneerlijk dat er op ontkenning van de Holocaust wel een straf stond en op ontkenning van de Armeense genocide niet.

De historische banden tussen Frankrijk en Armenië zijn oud en stevig sinds de kruistochten. Armeense handelaren vestigden zich al in de vijftiende eeuw in de haven van Marseille. Maar het merendeel van de Franse Armeniërs zijn nazaten van Armeniërs die tijdens de Eerste Wereldoorlog op de vlucht gingen voor de vervolging door de Turken.

Franse bedrijven hopen intussen dat de economische sancties meevallen. In de praktijk is het voor Franse bedrijven nu al bijna onmogelijk om mee te dingen naar overheidsopdrachten, zeggen vertegenwoordigers van het Franse bedrijfsleven in Turkije. Een boycot van Franse producten door de Turkse bevolking zou veel erger zijn. Maar Franse ondernemers denken niet dat het zo’n vaart zal lopen. Turkije is met 12 miljard euro een belangrijke handelspartner voor Frankrijk.