En de Oscar zal gaan naar... de sfeer van weleer

Nooit eerder namen twee gelijksoortige films het met zulke recordaantallen nominaties tegen elkaar op. Met Hugo (elf) en The Artist (tien) worden de Oscars een lesje filmnostalgie.

De filmtitelgrappen voor de Oscaruitreiking liggen al klaar. An American in Paris. Dat is natuurlijk Martin Scorsese die gisteren elf Academy Awards-nominaties in de wacht sleepte voor zijn 3D-kinderboekverfilming Hugo, waarin hij terugkeert naar de begindagen van de cinema en een hommage brengt aan de Franse filmtovenaar Georges Méliès. En: The French Connection. Dat is dan de tien keer genomineerde Franse productie The Artist van Michel Hazanavicius, het in zwart-wit gedraaide eerbetoon aan de stille film, dat vorige week al een Golden Globe in de wacht sleepte.

De Oscaruitreiking op 26 februari aanstaande belooft daarmee zo nadrukkelijk een nostalgisch lesje filmgeschiedenis te worden, dat het de drie andere grote kanshebbers, baseballfilm Moneyball (zes nominaties), oorlogsepos War Horse (zes) en midlifecrisisdrama The Descendants (vijf) enigszins in de schaduw stelt. Nooit eerder namen twee gelijksoortige films het met zulke recordaantallen nominaties tegen elkaar op. Het lijkt wel alsof Hollywood in tijden van crisis terugverlangt naar de gouden tijden van weleer. Zowel The Artist als Hugo speelt zich af in het interbellum op een keerpunt in de filmgeschiedenis en beide films zijn onomwonden nostalgisch. Het in Los Angeles opgenomen The Artist is een stille film Hollywoodstijl over de opkomst van de geluidsfilm. In Hugo werd juist van de nieuwste 3D-technieken gebruikgemaakt om de link tussen verbeelding en techniek bij filmpionier Méliès te leggen. Toch is het nog maar de vraag of Scorsese ook met alle prijzen naar huis zal gaan. Volgens Hollywoodwatchers zijn The Artist en The Descendants veruit favoriet bij de wedkantoren. Dat roept de uitreiking van vorig jaar in herinnering, toen de met tien nominaties bedeelde western True Grit van de gebroeders Coen uiteindelijk geen enkele Oscar kreeg.

Negen films werden in totaal genomineerd voor Beste Film, waaronder ook nog het succesvolle The Help over zwarte dienstmeisjes, de esoterische Cannes-winnaar The Tree of Life, Woody Allens Midnight in Paris en boekverfilming Extremely Loud and Incredibly Close. Het grote aantal kanshebbers is het gevolg van nieuwe reglementen bij de Academy die in 2010 al het aantal nominaties van vijf naar tien optrok om daarmee ook populaire genrefilms en op een jeugdige doelgroep mikkende films in de jaarlijkse prijzendans te betrekken. Het was een van de pogingen om de al jaren met dalende kijkcijfers kampende Oscarshow te verjongen.

Dat zal dit jaar niet lukken. Niet alleen door de terugkeer van veteraan Billy Crystal als presentator, maar vooral niet omdat de nominaties zo nadrukkelijk ‘volwassen films’ belonen. Neem bijvoorbeeld de nominaties voor Beste Mannelijke Hoofdrol. Jean Dujardin uit The Artist is als jongste van het rijtje nog net geen veertig als de prijzen worden uitgereikt, maar ook de rollen gaan uitdrukkelijk over de problemen van mannen op middelbare leeftijd. Van de midlifecrisis in The Descendants (George Clooney), de sukkelende baseballcoach in Moneyball (Brad Pitt), een gepensioneerde spion in Tinker Tailor Soldier Spy (Gary Oldman) tot het vader-zoon immigrantendrama A Better Life (outsider Demián Bichir). Alom wordt overigens aangenomen dat de strijd zal gaan tussen Clooney, die bij de Golden Globes won, en Dujardin, die in Cannes de acteerprijs in de wacht sleepte.

Bij de vrouwen is Meryl Streep voor haar transformatie in de demente Margaret Thatcher in The Iron Lady de onbetwiste favoriet. Er zijn door de genomineerde vrouwen sowieso flink wat gedaanteverwisselingen ondergaan. Glenn Close veranderde voor Albert Nobbs in een man, Michelle Williams in My Week with Marilyn in Marilyn Monroe en football-erfgename Rooney Mara in de gothic hacker Lisbeth Salander in de Amerikaanse remake van The Girl with the Dragon Tattoo. Alleen Viola Davis bleef min of meer naturel voor haar rol van dienstmeisje in het racistische zuiden van de VS in de jaren zestig in The Help.

Nadat de Nederlandse inzending voor Beste Buitenlandse Film Sonny Boy al in een eerder stadium was afgevallen, was er toch een beetje vaderlands filmchauvinisme voelbaar door de nominatie van de Belgisch-Nederlandse coproductie Rundskop, met onder andere Frank Lammers. Rundskop, een noodlotsrelaas over een aan hormonen verslaafde veeboer maakt al sinds zijn première een zegetocht door de internationale filmwereld.

Opvallende afwezigen zijn er ook: de 3D-Kuifjefilm The Adventures of Tintin ontbrak in het animatielijstje, en vernieuwende, risicovolle en door de kritiek getipte producties als Drive en Shame, het seksverslavingsdrama van Steve McQueen konden ook niet op nominaties rekenen.