Betalen voor liedjes, we doen het toch

Legale muziekdiensten doen het goed. Dat is te danken aan de strengere regels voor ruilnetwerken, zeggen de platenlabels. Nu nemen ze de zoekmachines op de korrel.

Een verfrissend geluid in een maand waarin het nieuws over acties tegen ruilnetwerken domineert: de muziekindustrie is hoopvol over de omzetgroei van de legale muziekdiensten.

Dat blijkt uit het jaarrapport over 2011 van de internationale brancheorganisatie IFPI. Wereldwijd komt nu bijna een derde van de muziekverkopen uit digitale downloads en ‘streaming’ muziekdiensten die online toegang bieden tot liedjes. Het gaat om een omzet van 5,2 miljard dollar (4 miljard euro), 8 procent meer dan in 2010. „Het is voor de eerste keer dat we zo’n gezonde omzetgroei zien”, zegt IFPI-directeur Frances Moore.

Anno 2012 lijkt de muziekindustrie formules gevonden die aanslaan bij de digitale muziekliefhebber. Het populairst zijn de mp3’tjes zonder kopieerbeveiliging die je in ruim gesorteerde muziekwinkels koopt – Apple domineert die markt met de iTunes Store.

Daarnaast scoren de betaalde versies van online diensten als Spotify, Deezer en Rdio. Er zijn nu 20 miljoen mensen die maandelijks betalen voor toegang tot liedjes – vorig jaar waren dat er nog 13 miljoen. Ook telefoonfabrikanten als Nokia en BlackBerry exploiteren eigen muziekdiensten.

De derde variant is een combinatie van bezit en toegang tot muziekbestanden: online kluisjes waar mensen hun eigen cd’s en gekochte downloads online bewaren. iTunes Match is sinds afgelopen week in Nederland beschikbaar, Google en Amazon hebben soortgelijke diensten in de VS.

„De creatieve industrie heeft zich met innovatieve diensten aangepast aan het digitale tijdperk, terwijl dat gebeurt onder buitengewoon moeilijke omstandigheden”, zegt Frances Moore. Ze doelt op de beschikbaarheid van ruilnetwerken, waar volgens het rapport 28 procent van de internetters nog regelmatig gebruik van maakt om muziek te downloaden waarover geen auteursrechten betaald zijn.

Maar Moore laat achterwege dat de platenbranche zich zonder dat illegale circuit niet of nauwelijks op de digitale distributie gestort zou hebben: losse downloads leveren immers minder winst op dan complete cd’s. Als het aan de grote platenmaatschappijen lag zouden er via internet liedjes met kopieerbeveiliging verkocht worden. De consument beschikte echter anders.

Het rapport noemt geen winstcijfers, maar het is geen geheim dat marges in de online wereld laag zijn in verhouding met ‘ouderwetse’ cd’s. Apple ontvangt 30 procent per download en liedjes op Spotify leveren pas geld op als ze echt massaal beluisterd worden, door miljoenen mensen.

Volgens IFPI is er een verband tussen de beschikbaarheid van ruilnetwerken en de omzet uit legale muziekdiensten. In landen met een strengere wetgeving tegen illegale downloads, zoals Zuid-Korea, steeg de omzet van de muziekwinkels sterk. Ook de Franse Hadopi-wet had effect: 700.000 downloaders kregen een waarschuwing en het illegale circuit kromp met 28 procent.

In landen waar ruilnetwerken welig tieren lopen de legale alternatieven minder goed. 40 Procent van de Nederlandse internetters struint rond in de ruilnetwerken, en slechts 15 procent van de muziekomzet in ons land komt uit legale downloads en diensten. Vandaar dat de platenbranche hoge verwachtingen heeft van het verbod op The Pirate Bay – dat heeft ook in andere landen effect gehad, aldus IFPI.

Dat de entertainmentbranche terrein wint op het illegale circuit, bewijzen bijvoorbeeld de recente acties tegen website Megaupload. Maar ook de tussenpersonen moeten worden aangepakt, vindt IFPI. Het gaat met name om adverteerders en advertentienetwerken die samenwerken met downloadsites, maar ook de zoekmachines die internetters in de ogen van de platenmaatschappijen nog te makkelijk naar een illegale download leiden. Google filtert de allereerste resultaten al enigszins. Maar wie op ‘download’ zoekt, heeft nog altijd meer kans om op een illegale bron te stuiten dan een legale.

Voor de consument is het goede nieuws dat de kwaliteit van de muziekdiensten sterk is verbeterd. En hoe makkelijker het wordt om legaal aan je muziek te komen, hoe kleiner de verleiding om het op illegale wijze te verkrijgen. En dat komt de veiligheid van computers ten goede: de kans op kwaadaardige software is op een gratis downloadsite nu eenmaal groter dan bij een betaalde dienst.

Bekijk het hele rapport via nrc.nl/tech.