Rasse-mengery mag best, maar nie in my keelgat afdruk nie

Een poster van Zuid-Afrika’s grootste oppositiepartij leidt tot veel ophef. Niet het gemengde stelletje, maar het naakt blijkt aanstootgevend.

Grote ophef over een poster van de jongerenafdeling van de Democratische Alliantie, Zuid-Afrika’s grootste oppositiepartij. Maar om de verkeerde redenen. Een gespierde witte jongen, ontbloot bovenlijf, staat op de poster in liefdevolle omhelzing met een zwart meisje. Het meisje is ook bloot, maar haar borsten zijn verstopt achter een blauw tekstblok met de mededeling ‘In ONZE toekomst zou je niet tweemaal kijken’.

Achttien jaar na het eind van de apartheid zijn gemengde relaties in Zuid-Afrika nog altijd buitengewoon zeldzaam. Gemengde koppels die een restaurant binnenlopen, weten blikken van alle tafels op zich gericht. Veel zwarte mannen of vrouwen blijven bij voorkeur even in de auto wachten als hun witte partner bij een hotel incheckt: het hotel zou zomaar ‘volgeboekt’ kunnen zijn.

De jongerenafdeling van de DA verlangt naar een „niet-raciale samenleving waarin niemand meer van dit soort beelden opkijkt”, zegt voorzitter Makashule Gana van de DA Youth door de telefoon.

Maar dat is niet waar de ophef om begonnen is. Dat de tortelduifjes op de foto naakt zijn, dát is waar veel Zuid-Afrikanen, wit en zwart, in de eerste plaats aanstoot aan blijken te nemen. „De naaktheid leidt volkomen af van de bedoelde boodschap”, schrijft een zekere Arlette Franks op de Facebook-pagina van de DA-jongeren. Ene Marcus Mokoena meldt: „Deze foto zou goed geweest zijn om pornofilms mee te verkopen. Dit is domweg slechte smaak.”

Niet alleen gemengde relaties, ook pornografie en publiek naakt waren tijdens de apartheid onder de knoet van de almachtige Nederduits Gereformeerde Kerken ten strengste verboden. Tegenwoordig mag Zuid-Afrika een van de meest vooruitstrevende grondwetten in de wereld hebben, de inwoners zijn in meerderheid nog conservatief. De jaren vijftig liepen tot diep in de jaren tachtig, maar het verzet tegen de jaren zestig blijft groot. Al te gauw zijn de goede zeden in het geding.

Een kunstenares die vorig jaar nabij Kaapstad naakt aardappelen schilde als artistiek protest tegen de patriarchale cultuur moest haar project onder aanhoudende mediabelangstelling voortijdig staken.

Veel publiciteit was er onlangs ook voor de eerste seksshop in township Soweto („normverval!”) en voor de in 2009 verschenen eerste Afrikaanstalige hardcore pornofilm (‘Kwaai Naai, vol. 1’).

En recent kwam de nieuwe televisieaanbieder Top TV (een dochteronderneming van Al Gore’s Current TV) in problemen na de aankondiging in het satellietpakket ook betaalde sekszenders te willen opnemen. Eind deze maand zal de nationale toezichthouder beslissen of de plannen, ondanks luidruchtige kritiek van kerken, vakbonden en politieke partijen, mogen doorgaan.

De overwegend witte DA staat in de ogen van ANC-leden voor het oude regime, maar zegt zelf juist bovenal de verzoeningsidealen van Mandela na te streven.

De jongerenposter lijkt voor de traditionele achterban niettemin een brug te ver. „Ek het nie issues met enige ras nie, maar ek gaan nie dat die party waarvoor ek stem rasse-mengery in my keelgat afdruk nie”, schrijft DA-stemmer Shireen Blatt op Facebook. „Braai saam, kuier saam maar liewe hel man moenie oor boord gaan nie!”

Peter Vermaas