Politieke benoeming brengt vrouw aan de top bij Petrobras

Oliegigant Petrobras krijgt met Maria Foster een vrouw als baas. De scheikundige Foster is niet afkomstig uit de traditionele Braziliaanse elite, maar is in een beruchte sloppenwijk geboren.

De Braziliaanse oliereus, Petrobras, krijgt voor het eerst in zijn geschiedenis een vrouwelijke baas. De 58-jarige Maria das Graças Foster, de huidige directeur Gas en Energie van het concern, wordt de opvolger van bestuurvoorzitter José Sérgio Gabrielli.

De Braziliaanse minster van Economische zaken, die tevens voorzitter van de raad van commissarissen van Petrobras is, bevestigde gisteren dat Foster op 9 februari officieel wordt voorgedragen. Foster is een persoonlijke vriendin van de Braziliaanse president Dilma Rousseff. Net als de president wordt zij omschreven als een technocraat en iemand die met een ijzeren hand leidt.

De huidige Petrobras-topman Gabrielli staat sinds 2005 aan het roer bij de oliemaatschappij. Hij gaat naar verluid de overstap naar de politiek maken. Als prominent lid van de regerende Arbeiderspartij van Rousseff krijgt hij zeer waarschijnlijk een bestuursfunctie binnen de overheid van de Noordoostelijke deelstaat Bahia. Verwacht wordt dat Gabrielli zich in 2014 kandidaat stelt voor het gouverneurschap in deze Noordoostelijke deelstaat.

Hoewel Petrobras (80.000 werknemers) een beursgenoteerde onderneming is, blijft het vooral een Braziliaans staatsbedrijf. De overheid heeft de meerderheid van de aandelen in handen en domineert de raad van commissarissen. De benoeming van de bestuursvoorzitter is een politieke aangelegenheid en vergelijkbaar met het aanstellen van een nieuwe minister op een cruciaal ministerie.

Foster heeft dan ook de persoonlijke voorkeur van de president. In het verleden werkte zij al voor Rousseff, toen de laatste minister van Mijnbouw en Energie was. Rousseff had haar eigenlijk al eerder willen bevorderen, maar besloot op aanraden van haar voorganger Lula Gabrielli nog een jaartje aan te houden.

Met de promotie van Foster zal het concern nog nadrukkelijker naar de wensen van de regering luisteren, zo melden media. Gabrielli zou zich in het verleden hebben verzet tegen suggesties van de regering om bijvoorbeeld de benzineprijzen te verlagen, ter stimulering van de economie. Maar de huidige minister van Mijnbouw en Energie, Edison Lobão, zei gisteren dat er vooralsnog geen grote veranderingen in beleid zijn te verwachten als Foster eenmaal aangetreden is.

Foster wordt door de financiële markten en analisten gezien als bekwame opvolger. De komende jaren zal zij het vooral druk hebben met het in goede banen leiden van de exploratie van de verscheidene olievelden die sinds 2008 zijn gevonden voor de kust van Brazilië. Een omvangrijk investeringsprogramma van bijna 225 miljard dollar tot 2015 moet het concern daarbij op weg helpen. Tegen 2020 wil Petrobras zijn olieproductie verdubbeld hebben.

Zelf maakte Foster al in 1978 als stagiaire kennis met Petrobras. De scheikundige is een van de eerste vrouwen die ook op olieplatforms heeft gewerkt. Eveneens was zij de eerste vrouw die het tot de raad van bestuur schopte van Petrobras.

Opmerkelijk is dat Foster niet deel uitmaakt van de traditionele Braziliaanse elite, een achtergrond die doorgaans de meeste topbestuurders met elkaar delen. Nee, Foster is afkomstig uit Complexo do Alemão in Rio de Janeiro, een beruchte sloppenwijk bekend om zijn gewelddadig verleden.

Collega’s omschrijven haar als een harde werker – minimaal 12 uur per dag – veeleisend en technisch onderlegd. „Ik heb altijd gewerkt om mijn moeder en twee kinderen te onderhouden en mijn studie te betalen (...) Ik ben nooit bang geweest om te werken”, zo vertelde zij vorig jaar aan het dagblad Globo.

Foster is verder ook een meedogenloze onderhandelaar. De voortgang van belangrijke projecten inspecteert zij persoonlijk, in overal, met helm en stofbril. Zakenpartners die hun afspraken of deadlines niet nakomen, hoeven bij Foster niet op respijt te rekenen.

Haar trouw aan het bedrijf heeft een bijna religieuze toewijding. Ze zou haar leven geven voor het bedrijf, heeft ze wel eens gezegd in een interview. Op de effectenbeurs in São Paulo werd het nieuws van Fosters aanstelling met gejuich ontvangen. De aandelen Petrobras sloten 3,8 procent hoger op 25,13 reaal.

Philip de Wit