Pas op als oude mannen plotseling hip gaan doen

Wein, Schnee und Gesang. Morgen komen ze weer bijeen in Davos: de wereldleiders, de top van het internationale zakenleven en een handvol intellectuele hoogvliegers om, zoals dat heet, te brainstormen over de toestand van de wereld. Ditmaal gaat het World Economic Forum over het kapitalisme zelf, en de hervormingen die daarbij nodig zouden zijn. Maar wat is na afloop het resultaat? Zal de massa van de verzamelde zwaargewichten de koers van de geschiedenis verleggen?

Reken er niet op, als de vorige reeks van toppen een leidraad is. Davos is als een man op leeftijd in de disco: goedgemutst overtuigd van zijn eigen jeugdigheid, maar de hele tijd nét te laat.

Laten we de recente geschiedenis eens afgaan. In januari 1999 ging het in Davos over de financiële crises – die in Azië en Rusland – die de wereldeconomie in de twee jaar daarvóór inderdaad bezighielden, maar al waren opgelost toen de zakenelite er in de Alpen over bijeenkwam. De rest van de wereld was allang bezig met de internethype. Een jaar later, in januari 2000, haalde Davos dat alsnog in. De Nieuwe Economie was het thema, en de bomen die tot in de hemel zouden groeien. De koersen van internet, telecom- en andere firma’s waren belachelijk hoog gestegen, maar werden in Davos gevierd als een nieuw en omineus fenomeen. Twee maanden later, in maart, vond de dotcom-crash plaats. Veel aandelenbeurzen zijn er nog steeds niet van hersteld.

Een jaar later werd in Davos de zware recessie die volgde danig onderschat. En in 2007 stond, terwijl de eerste donkere wolken van de Amerikaanse huizencrisis zich aan de einder aftekenden, Davos vrolijk in het teken van de Groene Economie en een lofzang op de gunstige economische vooruitzichten. Een jaar verder zette de elite zich weliswaar schrap voor een recessie, maar onderschatte schromelijk de potentie van de aanwakkerende onrust op de financiële markten. Terwijl de voortekenen aanwezig waren en het bankroet van Lehman later dat jaar het officiële startsein was voor de ergste crisis sinds de jaren dertig.

Slechts een enkeling als Nouriël Roubini kreeg er een podium om het Armageddon te voorzien. De officiële hoofdthema’s van Davos 2008 spreken boekdelen: de dreiging van het internationale terrorisme en de klimaatverandering.

Nog ééntje dan: Davos in januari 2010. Griekenland was net een paar maanden met de billen bloot over een veel hoger begrotingstekort en een veel hogere staatsschuld dan tot dan toe gedacht. In april zou de eurocrisis met een grote klap losbarsten. In Davos geen woord over de euro. Daar ging het over het rebuilden van het global system na de kredietcrisis. Ook interessant, maar er rest toch een vraagje. Als al het politieke, zakelijke en intellectuele toptalent op één plek verenigd is, mag er dan iets meer visie worden verwacht?

Nu heeft Davos natuurlijk zijn voorbereidingstijd en zal het officiële thema altijd wat achterlopen op de werkelijkheid. Maar het ‘track record’ van het World Economic Forum is zelfs dan niet erg indrukwekkend. Er is wellicht zelfs een zaak te maken van Davos als contra-indicator. Wat daar belangrijk is, doet de rest van het jaar niet erg ter zake. En wat er onderbelicht blijft, domineert later juist de agenda.

Hoe zit dat nu, in 2012? Volgens de omgekeerde Davos-doctrine verandert het kapitalisme dus voorlopig niet en geeft de bedrukte plaatselijke stemming over de wereldeconomie reden tot onverwacht optimisme. Da’s dan weer een voordeel van die man op de dansvloer. Het is wel gênant, maar je kunt wel heel goed zien hoe het níét moet.

Maarten Schinkel