Beleggers KPN slikken bittere pil

KPN worstelt met zijn reputatie en slechte cijfers. Klanten sms’en niet meer, ze kiezen voor gratis WhatsApp’en. Topman Eelco Blok presenteert de beleggers de rekening.

Beschuldigingen over prijsafspraken, ongeoorloofde kortingen, afluisteren van klanten en onverwachte wisselingen aan de top: de reputatie van KPN is er onder leiding van de nieuwe topman Eelco Blok afgelopen jaar niet beter op geworden.

Vandaag komt er nog een tegenvaller bij. De omzet van KPN staat onder druk door tegenvallende resultaten in Nederland. Ook beleggers ondervinden daarvan duidelijk de gevolgen. Hoe anders is KPN onder Eelco Blok, vergeleken met het tijdperk van Ad Scheepbouwer, die tien jaar lang het grootste telecombedrijf van Nederland bestuurde en vorig jaar afscheid nam. Met kostenbesparingen en ontslagrondes wist KPN onder leiding van Scheepbouwer de afgelopen jaren altijd meer winst te realiseren, zelfs in tijden dat de omzet daalde. Dat lukt Blok nu niet, want de operationele winst daalt met 22 procent. En in tegenstelling tot gebruikelijk geeft KPN geen indicatie van het dividend in 2013. Daarvoor zijn de economische vooruitzichten te wankel.

Nóg zo’n tegenvaller voor beleggers: voorheen kocht KPN eigen aandelen in, een extra steun voor de beurskoers. In 2011 ging het nog om een miljard euro, nu is daar geen ruimte voor. KPN heeft zijn miljarden hard nodig om in Nederland, de thuismarkt, beter te kunnen concurreren met Vodafone en T-Mobile, met aantrekkelijker tarieven en snellere verbindingen. Ook de vaste verbindingen worden versneld, hoewel Blok „uit concurrentieoverwegingen” geen concrete cijfers of data wil noemen. Het aandeel KPN viel vanmorgen ver terug en krabbelde daarna op.

Voor KPN-klanten was de nieuwe koers onder Bloks regime al voelbaar, aangezien zij sinds september meer moeten betalen voor hun mobiele dataverbruik. Zo probeert KPN de terugval aan sms-inkomsten af te dekken, nu klanten elkaar liever gratis berichten sturen via webdiensten als Facebook en WhatsApp. Een dure sms-bundel is dan niet meer nodig.

Maar KPN lijkt zich vergaloppeerd te hebben met de nieuwe tarieven, al werden ze destijds zorgvuldig samengesteld in overleg met consumentenorganisaties. Op de Nederlandse markt raakte KPN veel mobiele bellers kwijt: in 2011 van 5,6 naar 5,3 miljoen. De abonnementen worden over enkele maanden daarom opnieuw aangepast, belooft Blok. „We luisteren naar de reacties van onze klanten. We hebben afgelopen tijd veel de nadruk gelegd op marge, en weinig op onze marktpositie.”

De KPN-topman zegt geschrokken te zijn van de recente aantijgingen van toezichthouders als Opta en NMa, die KPN onder meer beschuldigden van machtsmisbruik als netwerkbeheerder. KPN ontkent, maar „het is zeker niet goed voor onze reputatie”, aldus Blok. Hij wil zijn personeel er nog duidelijker op wijzen hoe de spelregels in de streng gereguleerde telecommarkt zijn. „Liever een contract duurder aanbieden dan op een ongeoorloofde manier te werken.”

KPN heeft 2012 tot ‘overgangsjaar’ uitgeroepen. Maar waar dat precies toe leidt, blijft onduidelijk, erkent Blok. Hij durft geen voorspelling te doen wegens de „zeer onrustige economische ontwikkelingen”. Grote kans dat 2013 opnieuw zo’n ‘overgangsjaar’ wordt.

KPN Nederland moet wakker worden: pagina 21