Zelfbewuste middenpartijen kunnen SP en Wilders aan

Wat het CDA en de PvdA nodig hebben, is een beetje meer zelfvertrouwen. Dan zal de kiezer ontdekken dat de SP en Wilders geen oplossingen bieden, stelt Ab Klink.

De klassieke middenpartijen staan er belabberd voor, hoewel van hen de redding moet en kan komen in tijden van crisis. Afgelopen weekend congresseerden leden van de PvdA en het CDA over de koers van hun partijen. Elan werd zichtbaar. De PvdA ontleent zelfbewustzijn aan een meer confronterende benadering van het kabinet. Het CDA probeert de gedoogveren van Wilders c.s. af te schudden, door te kiezen voor een hervormingsagenda waarin de woningmarkt, duurzaamheid, de sociale zekerheid en integratie centraal staan. Vlaktaks en hypotheekrente, leeftijdsonafhankelijke leerplicht – ook voor migranten – en kilometerbeprijzing zijn terecht trefwoorden. Dit zijn goede keuzen. Zonder zelfbewustzijn en identiteitsbesef kom je er niet.

Belangrijker nog is het dat deze agenda goed is voor het land. De opwarming van de aarde voorkom je niet door het thema maar te negeren als je de handen al vol hebt aan een financiële crisis. Inkomenszekerheid bereik je niet door alles bij het oude te laten. Mensen hebben niets aan een renteaftrek als intussen de waarde van je huis afneemt.

Met de keuze voor hervormingen is het CDA terug bij zijn roots: via hervormingen een sociaal (!) beleid voeren. Het strategisch beraad kan worden gezien als een linkswaartse wending naar het midden. Dat is ook waar het CDA thuishoort. Hierbij past het besef dat Nederland met het conservatisme van Wilders en van de SP niet uit de verlamming komt.

Maar na een weekend investeren in zelfbewustzijn volgt de alledaagse maandag, waarin het CDA weerwerk zal moeten bieden tegen de PVV. Als de nieuwe CDA-agenda goed is voor het land, geldt dat niet vanaf 2015, maar ook in 2012. Ook de PvdA moet steviger oppositie voeren.

Voor de flanken wordt het dan een spannend jaar. PVV-leider Geert Wilders zal beseffen dat er een balans valt op te maken. Rond migratie zijn de voortekenen slecht. Europa buigt niet mee met hem en met minister Leers (Immigratie, CDA). Hoe moet hij de beloofde vermindering van de migranteninstroom halen? De financiële crisis leidt er bovendien toe dat bezuinigingen onontkoombaar zijn. Henk en Ingrid zullen het merken. Met een nog harder veiligheidsbeleid valt misschien nog een puntje te scoren, maar meer is het niet.

Wilders’ agenda van het weren van vreemdelingen, welvaartschauvinisme, law-and-order en het bashen van de linkse kerk staat onder druk, tenzij hij rond migratie echt de duimschroeven aanzet, bij ontwikkelingssamenwerking echt vele miljarden euro’s weghaalt en de pensioenen echt veilig stelt. Lukt hem dit niet, dan kan hij zomaar de grote verliezer van Den Haag zijn. We hebben straks vijfhonderd animal cops, terwijl de geplaagde Inspectie voor de Gezondheidszorg het moet doen met maar tweehonderd inspecteurs.

Wilders weet dat hij kwetsbaar is. Hij kan zomaar van gedogende partij een gedoogde partij worden; nodig zolang oppositiepartijen niet bijspringen om het kabinet te helpen aan een meerderheid. Aan een verhevigde strijd met het CDA valt ook daarom niet te ontkomen, zeker niet nu de PvdA weigert om nog langer de gaten van het minderheidskabinet te vullen als de PVV niet thuis geeft.

De SP kan profiteren van een terugval van Wilders, tenzij de PvdA meer overtuigt. Dit is niet onmogelijk. De agenda van de SP bestaat, vergeleken met die van de PvdA, vooral uit lasten verhogen en nationaliseren. De sociaal-democraten hebben een veel rijkere historie en een enorm reservoir aan denkers die niet simplificeren. Zij kunnen een moderne hervormingsagenda van toerusting en bescherming realiseren.

Zelfbewustzijn is de redding voor het midden. Het is goed dat het CDA oude waarden herstelt. Zelfbewustzijn gaat gepaard met het lef om het debat en de confrontatie met de flanken aan te gaan. Partijen die het niet om henzelf en om de macht gaat, maar om het land en de komende generaties, durven zich te profileren. Dit algemene belang geeft houvast, moed en tanden tegelijk. De middenpartijen moeten niet bang zijn, ook niet om – als het erop aankomt – de kiezer onder ogen te komen, hoe zwak ze ook staan in de peilingen. Confrontaties met de kiezer tonen de vastberadenheid van een overtuiging. Alleen dat betaalt zich terug in kiezersgunst, precies zoals Wilders en de SP die tot nu toe hadden.

Het is zeer de vraag of de flanken die vastberadenheid behouden als het midden zelfbewuster wordt. Verliezen ze dit en gaan ook zij angstig naar de wisselkoersen van peilingen kijken, dan zal het midden hen gaandeweg marginaliseren. Het is goed dat CDA-voorzitter Ruth Peetoom en Job Cohen dat dit weekend inzagen.

Ab Klink is oud-minister (Volksgezondheid, Welzijn en Sport, CDA).