Veelzijdige Thatcher

Van Margaret Thatcher kocht ik ooit een autobiografie, The Downing Street Years. Ik wilde lezen hoe zij het had gemaakt in de mannenwereld. Onlangs ging ik er weer naar op zoek in mijn boekenkast. Aanleiding was de nieuwe Amerikaanse film, The Iron Lady, met Meryl Streep in de hoofdrol. De film oogst kritiek. Hij zou te veel nadruk leggen op de dementie van de voormalige premier van Groot-Brittannië en niet op haar politieke successen. En zoals dat kennelijk traditie is zodra de naam van Thatcher valt, weerklinkt ook de gangbare kritiek op Thatcher zelf.

Als kind was kritiek het eerste wat ik hoorde over deze grande dame. Ik zat in Engeland op school in de jaren zeventig. Er klonk toen Thatcher Thatcher milk snatcher! Thatcher had, als staatssecretaris van Onderwijs, besloten om te bezuinigen. Een van de maatregelen was het afschaffen van de gratis schoolmelk.

Ik herinner me de schoolmelk goed. Elk ochtend, net voor de kleine pauze, kregen we een klein flesje met een rietje. De melk was, afhankelijk van het weer, ijskoud of lauw en dus een beetje troebel en zurig. Samen met enkele klasgenoten hielden we wedstrijden wie de zure melk als eerste opkreeg. Of wie de koude melk zo langzaam uit het flesje kon opzuigen dat het glas van het flesje schoon bleef.

Ik heb lang geloofd dat Thatcher mijn schoolmelk had afgepakt op de basisschool. Maar dat was eigenlijk niet zo. Ik ben dit vast gaan geloven door de negatieve beeldvorming over haar en door de kreet milk snatcher die om haar heen bleef hangen.

Thatcher had niet overal de schoolmelk doen stoppen. Kleuter- en basisscholieren kregen nog altijd melk. Ze wilde de afschaffing ervan niet al te rigoureus doorvoeren. Ze was niet ongevoelig voor hoe haar besluit zou vallen bij het publiek – een gevoeligheid die je niet achter haar zocht en waar eigenlijk nauwelijks over wordt bericht.

Maar kijk je beter, dan zie je die gevoeligheid. Er was emotie bijvoorbeeld toen zij voor de laatste keer Downing Street verliet. Toen Denis, haar echtgenoot overleed. En we hebben vele beelden waarin Thatcher op humoristische wijze het politiek spel speelt.

Thatcher is niet alleen bikkelhard. Misschien heeft Hollywood er daarom voor gekozen om de dementerende Thachter een rol te geven in de nieuwe film. Zo zien we de mens Maggie. En dat is best een goede zaak.

O ja: hoe had ze het gemaakt in de mannenwereld? Door te luisteren naar haar vader. Die had haar gezegd dat ze haar vrouw-zijn nooit als excuus moest zien om de ambities over te laten aan de heren. Weer een andere kant van Thatcher. Dat van rolmodel!