Turkije dreigt Frankrijk met sancties - stemming omstreden wet ‘dubbeltje op z’n kant’

Franse Turken tijdens een demonstratie in Parijs tegen het verbod op de ontkenning van genocide. Foto Reuters / Charles Platiau

Turkije heeft Frankrijk gedreigd met nieuwe sancties als de Senaat later vandaag een omstreden wet aanneemt die ontkenning van de Armeense genocide strafbaar stelt.

Turkije reageerde vorige maand woedend toen het Assemblée Nationale, de Franse Tweede Kamer, de strafbaarstelling van het ontkennen van genocide in het algemeen, en nadrukkelijk ook de Turkse massamoord op Armeniërs in 1915, goedkeurde. De militaire, economische en politieke banden met Frankrijk werden toen verbroken en de Turkse ambassadeur werd teruggeroepen.

Vanmiddag komt het wetsvoorstel, dat is ingediend door de rechtse UMP van president Sarkozy, in stemming in de Senaat. Volgens Ahmet Davutoglu, de Turkse minister van Buitenlandse Zaken, breekt een nieuw tijdperk van ‘inquisitie’ aan als de Senaat de wet aanneemt en doet deze afbreuk aan de vrijheid van meningsuiting.

“We weten allemaal wat er gebeurde tijdens de inquisitie in de Middeleeuwen. De heropleving hiervan is helaas schandelijk voor Frankrijk.”

Hij noemde niet de maatregelen die zijn land zal nemen als de wet wordt aangenomen.

Het afgelopen weekend demonstreerden Turken uit meerdere Europese landen in Parijs tegen het wetsvoorstel. Ook vandaag worden er demonstraties verwacht voorafgaande aan de stemming in de Senaat.

Senaatscommissie: wetsvoorstel in strijd met vrijheid van meningsuiting

Een Franse Senaatscommissie oordeelde vorige week dat het wetsvoorstel in strijd is met grondrechten als de vrijheid van meningsuiting. Door deze uitspraak, die niet bindend is, kwam het debat over het voorstel weer op scherp te staan.

De uitslag van de stemming van vanmiddag leek aanvankelijk vast te staan, omdat links daar een meerderheid heeft en de linkse partijen in het algemeen het wetsvoorstel van rechts hebben gesteund. De socialisten zijn echter verdeeld geraakt. Een van hen, Jean-Pierre Sueur, leidde de Senaatscommissie die tot de conclusie kwam dat het genocidevoorstel in strijd met de grondwet is. Hij probeert zijn partijgenoten nu te bewegen om tegen te stemmen. Ook zijn er volgens hem vraagtekens te zetten bij de mogelijke straffen. Het wetsvoorstel voorziet in maximaal een jaar celstraf en/of 45.000 euro boete voor wie een genocide ontkent.

Volgens Dirk Vandenberghe, NRC-correspondent in Parijs, verwacht dat het “een dubbeltje op z’n kant” wordt vanmiddag.

“Het advies van de Senaatscommissie kan gebruikt worden als een stok achter de deur om het voorstel toch niet te steunen. Ook kunnen dan technische argumenten aangevoerd worden; dat het anders geformuleerd moet worden.”

Officieel speelt de Turkse druk niet mee bij de afweging om voor of tegen te stemmen, zegt Vandenberghe. Volgens hem kan hier in de praktijk natuurlijk wel rekening mee worden gehouden.

In 2006 ook al ophef over wetsvoorstel

In 2006, eveneens in de aanloop naar Franse presidentsverkiezingen, was er al eens veel ophef over een wetsvoorstel dat het strafbaar maakte te ontkennen dat Turken in 1915 genocide pleegden op Armeniërs. Toen drong president Chirac aan op het afstellen van het wetsvoorstel, om goede relaties te bewaren met de Turkije, dat juist bij wet verboden heeft van een genocide te spreken.