Kan AIVD mij afluisteren?

Martijn de Groot zat in de woonkamer en keek naar de vaste telefoon. Zou de AIVD kunnen meegenieten van zijn gesprek, ook al lag de hoorn op de haak?

De AIVD zegt niet op de technische details van hun afluisterpraktijk in te willen gaan. Maar Ronald Prins, directeur van digitaal recherchebureau Fox-IT, weet wel meer. Het kan, zegt hij, mits het gaat om een T65-telefoon. Dit is het standaardtelefoonstel dat de PTT introduceerde in 1965.

Rop Gonggrijp, fameus hacker en mede-oprichter van internetprovider XS4ALL, vertelt over enkele strafzaken waarbij telefoons zouden zijn afgeluisterd met de hoorn op de haak. „Maar later ontdekte ik dat de hoorn door ‘anderen’ naast de haak was gelegd, in ruil voor strafvermindering.”

Inmiddels is deze vorm van afluisteren een non-issue. „Stel: een terroristische cel vergadert in een ruimte, en de enige manier om daar iets af te luisteren is via een vaste telefoon. Klinkt erg onwaarschijnlijk toch?”

Er is nu vooral belangstelling voor luistervinken via mobieltjes. Neem de IMSI-catcher. „Dat is een apparaat waarmee je zelf doet alsof je het telefoonnetwerk bent.” Hiermee kunnen derden die geen toegang hebben tot de telecomprovider en geen inlichtingendienst zijn, telefoongesprekken via alle denkbare mobiele toestellen afluisteren. „Het schijnt dat sommige IMSI-catchers ook gebruikmaken van fouten in de hardware van gsm’s, waardoor ze gesprekken in de nabije ruimte kunnen opvangen.” Verder zijn mobieltjes ook te hacken, met name smartphones zijn kwetsbaar. „Op afstand zet je zo zowel de microfoon als de camera van je doelwit-smartphone open.”

De AIVD heeft hiertoe bevoegdheid in hun wetgeving, vertelt Ronald Prins. De politie mag het niet. „Over anderhalf jaar is dit de grote trend. Dan heeft iedereen het erover”, voorspelt Gonggrijp. Of het bij alle soorten smartphones kan? „Dat wordt een heel complex verhaal. Dan moet ik gaan uitleggen wat baseband processors en applications processors zijn. Een simpel antwoord is: het kan soms. It depends.”

Ook een vraag voor deze rubriek? Mail naar vraag@nrc.nl