Gespaard door Brahms

Het klinkt als een droom: een nieuw stuk ontdekken van een bekende meester. Het overkwam de Britse dirigent Christopher Hogwood, die kort geleden in de VS op een onbekend pianowerk van Johannes Brahms stuitte. Het titelloze, korte stuk uit 1853 bevond zich in een gastenalbum van een begunstiger van de componist. Hogwood gaf het stuk de naam Albumblatt.

De ‘wereldpremière’ door András Schiff op de Engelse radio afgelopen zaterdag was minder uniek dan de BBC deed voorkomen. Het stuk was al een aantal malen eerder uitgevoerd en onder musicologen bekend sinds april vorig jaar, toen het album in New York geveild werd.

Ook muzikaal kun je moeilijk van een sensatie spreken, omdat het kleine stuk grotendeels overeenkomt met het middendeel van het Scherzo uit het Hoorn Trio van Brahms. Maar juist hierin zit ook de waarde. Albumblatt geeft inzicht in hoe Brahms over een muzikaal thema van gedachten veranderde. We zien hoe hij het materiaal van Albumblatt aan de sfeer van het Hoorn Trio aanpaste. Hij verving het a klein door een droefgeestig as klein. Door het stuk midden in een Scherzo te plaatsen verdiepte hij de melancholie nog verder.

Brahms, die een berucht vernietiger van schetsen was, zou met de ontdekking van Albumblatt waarschijnlijk misnoegd zijn geweest. Maar musicologen kunnen van geluk spreken dat dit kleinood aan zijn destructiedrang ontsnapte.