De assertiviteit van Job Cohen

Het afgelopen weekeinde bracht PvdA-leider Job Cohen slecht nieuws. Uit een onderzoek onder publieke bestuurders en volksvertegenwoordigers van zijn partij bleek dat maar 22 procent hem als de beste lijsttrekker beschouwt. Een andere opiniepeiling wees niet alleen uit dat de belangrijkste concurrent van de PvdA ter linkerzijde, de SP, nu de grootste partij in de Tweede Kamer zou worden, maar ook dat de PvdA van alle partijen op het zwaarste verlies staat: min dertien zetels.

Met de nieuwe partijvoorzitter Hans Spekman, die morgen als Tweede Kamerlid afzwaait, hoopt de PvdA op nieuw elan. Zoals CDA-voorzitter Ruth Peetoom daar bij haar partij voor heeft gezorgd. Het CDA-congres, zaterdag in Maarssen, straalde een en al tevredenheid uit en gedroeg zich als een applausmachine voor ieder die het podium betrad.

Luide bijval viel ook Cohen ten deel, toen hij gisteren op de bijeenkomst van de PvdA in Den Bosch zijn afkeer van het kabinet-Rutte krachtig beleed. Hij ziet het kabinet liever vandaag dan morgen vertrekken, „om ook nooit meer terug te komen”.

Deze assertiviteit zal Cohen nodig hebben om zijn partijleiderschap te bestendigen, zoals hij zegt te ambiëren. Hij liet dan ook op voorhand weten dat VVD-premier Mark Rutte niet bij hem hoeft aan te kloppen als hij er met zijn coalitiepartner CDA en gedoogpartner PVV bij de komende bezuinigingsbesprekingen niet uitkomt.

Toch is te hopen dat de PvdA ook nog even naar de inhoud van deze nu nog onbekende voorstellen kijkt alvorens te oordelen. Het is de dood in de pot van de parlementaire democratie als het enige doel van de oppositie is om het kabinet ten val te brengen en, omgekeerd, als regeringsfracties het coûte que coûte blijven steunen. Daar komt bij dat partijen die wensen dat de Europese Commissie strikte eisen stelt aan de begrotingsdiscipline van lidstaten, ongeloofwaardig worden als ze menen dat Nederland hiervan kan worden uitgezonderd.

Intussen is duidelijk dat het kabinet zware besprekingen tegemoet gaat. De VVD van Rutte zal met instemming hebben genoteerd dat ook het Strategisch Beraad van het CDA in zijn vrijdag gepresenteerde rapport op gezonde overheidsfinanciën hamert. Maar het kabinet verkeert in de wetenschap dat de peilingen ook voor coalitie en gedoogpartner weinig goeds bevatten. Berust de coalitie in de Tweede Kamer op 52 zetels en komt zij dankzij gedoogpartner PVV net aan de benodigde meerderheid, volgens de laatste peiling zijn de drie partijen samen nog maar goed voor 62 zetels. Dat is geen ongebruikelijk tussentijds beeld voor een regering. Maar toch is duidelijk dat de extra bezuinigingen op korte termijn van wellicht 8 miljard euro de partijen onder grote druk zetten, in het bijzonder de PVV. De grootste bedreiging voor het voortbestaan van het kabinet komt niet van buiten, maar, als vaker, van binnen.