Brute verhalen over verwoeste levens

Kust door het Ro Theater. Gezien 21/1, Ro Theater, Rotterdam. Aldaar t/m 25/2. Info: rotheater.nl **

De vader van Wilfried is dood en hij wil hem begraven in het land waar hij oorspronkelijk vandaan komt. Maar in dat land is oorlog en in zijn vaders geboortedorp is geen ruimte meer voor een nieuw graf. Dus begint Wilfried een zoektocht, in een decor van verkoolde bomen, vergezeld door dorpsbewoners en anderen die hij onderweg ontmoet.

In Kust van Wajdi Mouawad, gespeeld door het Ro Theater, is deze reis niet meer dan een staketsel voor de verhalen van de vele figuren die langs trekken. Het zijn zonder uitzondering akelige, brute verhalen over de oorlog die levens verwoest. Ze gaan over afgehakte ledematen, verkrachtingen en genitaliën die bij familieleden in mond of kont worden gestopt.

Bij de eerste keer is dat werkelijk onpasselijk makend om te horen. Maar het schokeffect staat op zichzelf. Van in essentie aangrijpende ervaringen maakt Mouawad kale, beschrijvende anekdotes, zoals elke krantenlezer ze kent. Het leed blijft abstract en wordt zelfs eentonig. Dat de acteurs ze monotoon opzeggen, maakt het er niet beter op.

Mouawad schrijft bovendien nogal uitleggerig en uitgesponnen. Als een vrouw met tassen vol telefoonboeken van voor de oorlog zeult, verklaart ze dat ze de namen van alle mensen wil bewaren, en dat het een obsessie is geworden. We mochten het eens niet begrijpen.

De wijze waarop Mouawad aan het slot de verhaaleindjes afknoopt, verraadt meer talent voor administratie dan voor theater. Het prachtige, zeeblauwe doek met namen dat staat voor de mensen die de oorlog heeft verzwolgen, mag niet het slotbeeld zijn. Ook die vondst wordt ruim toegelicht.

Vreemd genoeg is niet alles zo beroerd geschreven. De teksten voor de verwesterde zoon en vader zijn licht relativerend. Ze liggen de Canadees-Libanese auteur beter dan die van de bewoners van het land van de vader.

Sterk emotionerend is hoe de vader vertelt over hoe zijn vrouw stierf bij de bevalling van zijn zoon. Het grote verschil is dat hier de acteur de scène speelt: we zien de bevalling, zijn vrouw, zijn wanhoop. Het leed wordt concreet.

Zelfs in deze onevenwichtige voorstelling is te zien dat Yahya Gaier (de vader) en Nasrdin Dchar (de zoon) interessante acteurs zijn. Zij zorgen voor de mooiste momenten, telkens als de zoon zijn vader op de rug neemt. Het optillen lukt niet, hij verpakt zijn handen, verschillende malen en elke keer mondt dat uit in een stille dans. Met als ontroerend detail dat Gaier, eenmaal in de armen van Dchar, hem over zijn haar aait.