Aanwijzing dat kanker in eierstok begint in baarmoeder

Eierstokkanker, een van de meest dodelijke tumoren bij vrouwen, ontstaat waarschijnlijk in de baarmoeder. Dat schrijven Nijmeegse onderzoekers in International Journal of Gynaecological Cancer (vorige week online). Ze bestudeerden eierstokken, eileiders en baarmoeder van vrouwen die tussen 1993 en 2009 in het UMC St Radboud aan eierstokkanker geopereerd zijn. In negen gevallen vonden zij een voorstadium van tumor in het baarmoederslijmvlies die opvallende overeenkomsten had met de eierstoktumoren.

Lang is gedacht dat eierstokkanker ontstaat door oplopende celschade bij de maandelijkse eisprongen. Kinderen krijgen, borstvoeding geven en pilgebruik (waardoor het aantal eisprongen in een vrouwenleven afneemt) verminderen het risico op eierstokkanker. Maar in de eierstokken zijn nooit voorstadia van kanker gezien en de cellen in de eierstoktumoren lijken bovendien niet verwant aan de cellen in de eierstok. Gesteriliseerde vrouwen, bij wie de eileiders zijn afgesloten of de baarmoeder is verwijderd, hebben verder veel minder kans op eierstokkanker.

De Nijmeegse onderzoekers, onder leiding van hoogleraar gynaecologische oncologie Leon Massuger, zijn daarom gaan denken dat de eierstoktumoren hun oorsprong hebben in de baarmoeder. Via de eileiders zou een voorstadium van een baarmoedertumor op de eierstokken en in de buikholte terecht kunnen komen. Het was zoeken naar een speld in een hooiberg, want van de patiënten was slechts een klein stukje baarmoeder verzameld. Toch vonden ze „sterke aanwijzingen” voor de juistheid van hun theorie, zegt Massuger: „Bij drie patiënten konden we vaststellen dat het voorstadium in de baarmoeder en de eierstoktumor precies dezelfde genetische mutatie bevatte. De kans dat dit toeval is, is vreselijk klein”. Volgens de Amsterdamse hoogleraar gynaecologische oncologie Gemma Kenter is het nog te vroeg om iets te veranderen aan de behandeling van patiënten; eerst is meer onderzoek nodig. Ook door anderen, hoopt Massuger. Zijn eigen groep is een half jaar geleden begonnen met een studie waarin het volledige baarmoederslijmvlies wordt onderzocht op voorstadia. Jaarlijks krijgen circa 1.100 vrouwen in Nederland eierstokkanker; de meesten overlijden binnen enkele jaren.