Wetenschap in China

Maandag is het voor de tweede keer na de zonnewende van 21 december nieuwe maan. Dan begint voor Chinezen en andere Aziaten die de maankalender volgen een nieuw jaar. Deze twee jonge Bengaalse tijgers uit een dierentuin in Qingdao zijn voor Chinees Nieuwjaar feestelijk uitgedost en kregen een lekker bot.

2012 is het Jaar van de Draak. In de Chinese kosmologie is de draak, een vuurteken, het symbool van ondernemingslust, moed en kracht. Wie geboren is in het Jaar van de Draak is een doener, iemand die successen boekt. Chinezen zien een Drakenjaar als een jaar van geluk en scheppingsdrang, een jaar dat zich leent om nieuwe dingen te beginnen.

De draak is dan ook een mooie metafoor voor het thema dat we aansnijden in deze bijlage: het wetenschapsbedrijf in China. Dat land heeft heuse drakenambities: het wil in 2050 de leidende wetenschappelijke en technologische mogendheid zijn.

Het huidige China wordt geleid door technici en ingenieurs, mensen die vooral geïnteresseerd zijn in toegepaste wetenschap. Het gaat hun in de eerste plaats om kennis die je kunt aanwenden in de materiële productie. Ze vatten hun streven dan ook samen in deze formule: van ‘Made in China’ – China als werkplaats van de wereld – naar ‘Designed in China’ – China als broedplaats van nieuwe kennis. Dat is goed voor de economie én voor het nationale prestige.

De politieke wil is er en kosten noch moeite worden gespaard om de gestelde doelen te bereiken. De percentages van het bruto binnenlands product die ervoor worden uitgetrokken, groeien jaarlijks, net als het bruto binnenlands product zelf. Er is dus geen gebrek aan geld. Tel daarbij op de snel groeiende studentenbevolking, die gretig kennis opdoet aan universiteiten in binnen- en buitenland, en het lijkt alsof de mogelijkheden onbegrensd zijn.

China heeft al eerder vooropgelopen als kennisland: denk maar aan het buskruit en het kompas. Keizers van de Ming-dynastie sloten hun land vervolgens af van de buitenwereld, ondernemende lieden zochten hun heil overzee en China viel terug naar de achterhoede.

Die afsluiting is voorbij, maar nog steeds vertrekken meer mensen uit China dan er terugkeren. Kennis en onderwijs worden er vanouds hoog gewaardeerd, maar een centraal geleid systeem heeft voor- en nadelen. En het land kent tradities die de draak in de Chinese mens, zijn ondernemerszin en creativiteit, lang hebben gekooid.

Voor deze gelegenheid hebben we het logo van de bijlage vervangen door twee karakters die staan voor ‘innovatie’ en ‘creativiteit’, een begrippenpaar dat volgens ons het wezen van wetenschap het dichtst benadert.

Dirk Vlasblom

Redacteur wetenschap