Van kompas via raketten tot superrijst

Het buskruit, de ploeg, het kompas, de drukpers en de watersluis zijn eeuwenoude Chinese uitvindingen. Welke Chinese vondsten gaan nu de markt veroveren – Designed in China? Zo’n 21-ste eeuwse topvijf of toptien laat zich nog moeilijk samenstellen, want ‘Chinnovatie’ richt zich vooral op het verbeteren en kostenefficiënter maken van bestaande producten – ‘reverse innovation’.

Dat verklaart ook de gestage groei van het aantal Chinese patentaanvragen bij Amerikaanse en Europese patentorganisatie, vloedgolven van aanvragen die hoofdzakelijk afkomstig zijn van telecommunicatiebedrijven. China’s belangrijkste nieuwe uitvinding, de supercomputer Tianhe-1, is dan ook gebaseerd op chips van Intel en Nvidia.

Dat betekent niet dat de jaarlijks stijgende investeringen – in 2011 werd 80 miljard euro in wetenschap en innovatie geïnvesteerd – zonder resultaten blijven. Het Chinese ruimtevaartprogramma claimt successen op het gebied van de ontwikkeling van raketten en ruimtevaartcapsules, nieuwe generaties communicatie- en meteorologische systemen, en het nieuwe navigatiesysteem Beido 2, een soort GPS.

Op landbouwgebied claimen Chinese wetenschappers nieuwe vindingen in de rijst- en tarweteelt. Geneticus Li Zhensheng heeft een reeks nieuwe graansoorten (Xiaoyan, 4, 5, 6, 51 en 81) ontwikkeld en zijn collega Yuan Longping heeft de uitvinding van een soort superrijst op zijn naam staan.

Ook in de medische sector worden doorbraken aan Chinese wetenschappers toegeschreven. Wu Mengchao wordt in China “de vader van de hepatologische chirurgie” (leveroperaties) genoemd en vindingen van de fysicus Wang Zheny hebben de overlevingskansen van patiënten met een bepaalde vorm van leukemie vergroot. De neuroloog Wang Zhongshi heeft successen geboekt met operaties om hersentumoren te verwijderen met behulp van stamcellen.

Op de Universiteit van Hongkong en het Instituut voor Medische Materialen in Peking werken teams aan de ontwikkeling of verbetering van medicijnen, waaronder artemisinine. Dit geneesmiddel tegen malaria dat is ontwikkeld door de (vrouwelijke) arts Tu Youyou, werd al in het Mao-tijdperk toevallig ontdekt tijdens een tot 1981 geheim onderzoeksproject.

Volgens The New York Times (17 januari 2012) staat Tu op de nominatie te worden beloond met een Nobelprijs voor medicijnen. Als zij inderdaad dit jaar de Nobelprijs krijgt uitgereikt dan is zij de eerste, want tot nu toe zijn Chinese onderzoekers er nog niet in geslaagd een wetenschappelijke Nobelprijs te veroveren.

Oscar Garschagen