Partijcongressen CDA en PvdA: koers en leiderschap centraal

De ministers Leers, Van Bijsterveldt en Verhagen tijdens een onderonsje op het vorige CDA-congres, eind oktober vorig jaar. Foto NRC / Roel Rozenburg

Het CDA en de PvdA houden dit weekend belangrijke partijcongressen. Bij het CDA staat de nieuwe koers van de partij centraal, bij de PvdA het leiderschap van Cohen. Waar moeten we op letten?

De partijcongressen van de twee grote bestuurderspartijen vallen dit weekend toevallig samen. Het CDA is vanmiddag vanaf twee uur bijeen in Maarssen en zal vooral spreken over het rapport dat het Strategisch Beraad gisteren uitbracht over de toekomstige koers van de partij. Het PvdA-congres in Den Bosch begint ook vandaag, maar is vooral morgen interessant als de nieuwe voorzitter Hans Spekman wordt geïnstalleerd en Job Cohen spreekt.

CDA en PvdA zitten in essentie met hetzelfde probleem

Hoewel er op dit moment veel verschillen zijn tussen regeringspartij CDA en oppositiepartij PvdA, staan ze er allebei beroerd voor, schreef onze parlementair redacteur Mark Kranenburg gisteren in NRC Handelsblad:

“Beide partijen, met hun al zo lange geschiedenis, staan er beroerd voor. De christen-democraten, in 1963 nog goed voor een meerderheid van 76 van de 150 Kamerzetels, kunnen volgens de laatste peilingen nog rekenen op 13 zetels. De PvdA, die in 1977 met 53 zetels een ruim een derde van het electoraat achter zich wist te scharen, bevindt zich volgens dezelfde peilingen op een dieptepunt van 18 zetels. CDA en PvdA waren decennialang synoniem voor het bestuur van Nederland. Nu dreigen zij naar de politieke marge te verdwijnen.”

Het CDA en de PvdA kampen in essentie met hetzelfde probleem, zegt politicoloog en oud-PvdA-voorzitter Ruud Koole in NRC tegen Kranenburg:

De “natuurlijke band” met de eigen achterban, die tot in de jaren zestig van de vorige eeuw garant stond voor een vaste aanhang, is weg. De PvdA kan zich niet meer verlaten op de, drastisch uitgedunde, arbeidersklasse, terwijl geloofsovertuiging geen automatisme meer is voor een stem op het CDA, is Kooles analyse. Met andere woorden: spreekbuizen voor een natuurlijke achterban zijn de partijen allang niet meer. CDA en PvdA hebben zich ontwikkeld tot bestuurdersorganisaties. Nu het electoraal slecht gaat, wreekt zich dat. De leden beginnen te klagen dat ze niet meer gehoord worden en dat de aansluiting met de kiezers is verloren.

CDA-congres: discussie over terugkeer naar ‘radicale midden’

Bij het CDA wordt vanmiddag op een extra partijcongres gesproken over de toekomst van de partij. Centraal staat het rapport dat een speciale werkgroep, het Strategisch Beraad, gistermiddag presenteerde. De werkgroep, onder leiding van oud-minister Aart-Jan de Geus, pleit daarin voor een terugkeer van de partij naar het ‘radicale midden’. Het CDA zou weer positiever moeten zijn over immigratie en meer aandacht moeten hebben voor een thema als duurzaamheid.

Het congres van vanmiddag is vanaf 13.45 uur rechtstreeks te volgen via Politiek24. De belangrijkste programmaonderdelen volgen vanaf ongeveer 15.00 uur. Dan presenteert de commissie Nieuwe Woorden, Nieuwe Beelden, die onder leiding stond van theologe Jacobine Geel, haar bevindingen over hoe de uitgangspunten van het CDA (gerechtigheid, gespreide verantwoordelijkheid, solidariteit en rentmeerschap) ‘hertaald’ kunnen worden. Vervolgens presenteert het Strategisch Beraad zijn conclusies aan het congres en sluit partijvoorzitter Ruth Peetoom het congres af met een toespraak.

PvdA-congres: nieuwe voorzitter en druk op Cohen

In Den Bosch begint vanochtend een tweedaags congres van de PvdA dat pas morgen echt interessant belooft te worden. In de middag, vanaf een uur of twee, houdt partijvoorzitter Lilianne Ploumen haar afscheidsspeech. Zij verweet partijleider Cohen begin oktober “niet zichtbaar genoeg” te zijn binnen de partij. Hoewel ze de laatste maanden de publiciteit niet meer gezocht heeft, zal ze Cohen en de partij in haar laatste toespraak ongetwijfeld een boodschap willen meegeven.

De top van de PvdA, met in het midden partijleider Cohen, op een partijcongres in april 2010. Foto NRC / Roel RozenburgDe top van de PvdA, met in het midden partijleider Cohen, op een partijcongres in april 2010. Foto NRC / Roel Rozenburg

Na de speech van Ploumen kiest het congres een nieuw partijbestuur en mag de nieuwe voorzitter Hans Spekman de leden toespreken. NRC Handelsblad berichtte vanochtend dat de plannen waarmee hij campagne voerde, niet populair zijn onder partijgenoten. Zo vindt een meerderheid van de leden het onverstandig om ook niet-leden te laten meebeslissen over de lijsttrekker en zien de meeste leden ook niets in het verhuizen van het partijkantoor van de Herengracht naar een Amsterdamse volkswijk. Spekman zal dus hard zijn best moeten doen het congres te overtuigen.

Het belangrijkste moment van het PvdA-congres is zonder twijfel de toespraak van partijleider Cohen, die morgenmiddag rond drie uur wordt verwacht. Uit onderzoek van NRC Handelsblad blijkt dat een grote meerderheid van provinciale en lokale PvdA-politici in partijleider Job Cohen niet de juiste man ziet om bij volgende Kamerverkiezingen de lijst aan te voeren. De Amsterdamse PvdA-wethouder Asscher blijkt veel populairder. Cohen zelf ging vanochtend in de Volkskrant alweer in de aanval door bekend te maken dat het kabinet-Rutte bij extra bezuinigingen niet meer op steun van zijn partij hoeft te rekenen.