Ontwerpers houden weer van hout

Miljoenen bomen eindigen tamelijk roemloos in plaatmateriaal of papier. Voor anderen is een glansrol weggelegd in meubels, vloeren, deuren of wanden.

Lelijk hout bestaat eigenlijk niet. Mensen kunnen er lelijke dingen van maken, dat wel. Zonde, zeker als je bedenkt hoeveel jaar een boom heeft staan groeien voordat er behoorlijke planken van gezaagd kunnen worden.

Zonder hout kan de meubelindustrie wel inpakken, want staal en kunststof ten spijt, is en blijft hout de belangrijkste grondstof. En hout is een van de allermooiste materialen voor het interieur en de laatste tijd weer zeer geliefd in het nieuwste meubeldesign. Verwerkt tot prachtige staaltjes van ambachtelijke meubelmakerskunst, maar ook in allerlei nieuwe en verrassende toepassingen.

Dat we zuinig moeten omspringen met deze natuurlijke bron is inmiddels wel bekend. Verstandige fabrikanten bedachten allerlei nieuwe technieken om hun houtgebruik te beperken. Dure houtsoorten van al dan niet uitheemse bomen die langzaam groeien, worden bijvoorbeeld als flinterdunne fineerlaagjes verlijmd op goedkopere soorten, op plaatmateriaal en zelfs op staal. Dikke tafelbladen of deuren zijn dikwijls van binnen gevuld met een lichtgewicht honingraat materiaal of synthetisch schuim. Zo worden de beste eigenschappen van hout (uitstraling, warmte) gepaard aan eigenschappen van andere materialen (lichtgewicht, stijfheid).

Ook wordt steeds vaker gekozen om, waar mogelijk, snelgroeiende boomsoorten van dichtbij huis te verwerken.

Tropisch hardhout komt, als het goed is, uit verantwoord beheerde bossen. Het FSC-certificaat van het Forest Stewardship Council, een internationale en onafhankelijke organisatie die zich sinds 1993 inzet voor verantwoord bosbeheer, is in opmars. Maar bij de laatste meting uit 2009, bleek dat toen nog maar 21 procent van al het hout dat in ons land werd verwerkt, voorzien was van het FSC-label. De laatste jaren zou dat percentage behoorlijk zijn gegroeid, maar in bijvoorbeeld tuinmeubelen zit nog veel fout hout. Teak met name. Dagelijks sneuvelen er illegaal vele tropische woudreuzen om te worden verzaagd tot stoelen en tafels voor op het terras.

Oud hout delven

Niet per se fout hout, maar wel uit een eindige bron, is oud hout. In NieuwZeeland wordt hout gedolven van wel 50.000 jaar oud. Kauri bomen van onvoorstelbare afmetingen, millennia geleden omgewaaid of gesneuveld door bijvoorbeeld aardbevingen, liggen daar in een moerasgebied meters onder de grond. Het hout is niet versteend en kan net als een jonge boom, worden verwerkt tot meubels. Maar op=op. De Italiaanse meubelfabrikant Riva 1920 maakt er indrukwekkende tafels van en massieve zitmeubeltjes. Het bedrijf, dat in haar vestiging in Cantù een eigen houtmuseum heeft ingericht, heeft zich tevens opgeworpen om de oude eikenhouten meerpalen van Venetië te recyclen en liet beroemde designers er een nieuwe functie voor bedenken.

De veelzijdigheid en vitale kracht van hout dwingt respect en bewondering af bij de ontwerpende klasse en dat is terug te vinden in de eindeloze hoeveelheden bijzondere dingen die er uit hout gemaakt worden: van kast tot bureaulamp en van stoel tot korset.

tekst en samenstellingMarianne van Dodewaard