Meesterwerk van Welles

The Magnificent Ambersons (Orson Welles, 1942)Eén, 14.05 - 15.35 uur

Met sonore vertelstem doet regisseur Orson Welles in de proloog van zijn tweede film uit de doeken wat de sociale positie is van de familie Amberson in het stadje waar ze wonen, en schetst hij treffend de tijd waarin The Magnificent Ambersons zich afspeelt. Het is het tijdperk van gaslicht, een strikt hiërarchische sociale orde. De automobiel is net uitgevonden, maar dit gevaarlijke gedrocht wordt met veel argwaan bekeken.

The Magnificent Ambersons staat te boek als een ‘film maudit’. De filmstudio kortte hem flink in en maakte het eind ‘happy’, een valse noot in een film vol tragiek. Toch is het nog steeds een onvervalst meesterwerk, met schitterend camerawerk, sterk bezette karakterrollen, een diep gevoel van melancholie en fraaie muziek .

Veel van de handeling speelt zich af in en rond het statige huis van de welgestelde familie Amberson, waarbij de camera vaak, zonder dat er gemonteerd wordt, met de personages meegaat. Een gracieuze choreografie die past bij een zwierige wereld die al voorgoed verloren was toen Welles de film in 1942 maakte. The Magnificent Ambersons is onbeschaamd nostalgisch: de film kiest zondermeer partij voor het verleden, toen mensen nog geen haast hadden en omgangsvormen verfijnd waren. In een symbolische scène gaan de deuren van het herenhuis van de Ambersons open voor twee balgasten, maar op dat onbewaakte moment blaast de wind ook wat sneeuw de warme woonkamer in. De toekomst dient zich hier even aan en laat heel kort alvast zijn ware gezicht zien. Die toekomst is koud en guur.

André Waardenburg