Lange weg naar top wetenschap

Hoe maak je de omslag van Made in China naar Designed in China? In China gaat dat via meerjarenplannen met harde doelen. Volgens het recente Medium and Long-term Talent Development Plan (2010-2020) moet bijvoorbeeld het aantal Chinese onderzoekers in 2020 ruwweg verdubbeld zijn tot 3,8 miljoen, waaronder 40.000 ‘leiders hun vakgebied’. Want hoewel China intussen meer onderzoekers heeft dan de Verenigde Staten en Europa samen, zijn het er relatief nog steeds weinig: namelijk 1,5 per duizend inwoners. Ter vergelijking: Nederland heeft er vijf, Duitsland bijna zeven, de VS meer dan negen en Finland zelfs meer dan veertien (Bron: NOWT wetenschaps- en technologie-indicatoren 2010).

Waar moeten die onderzoekers vandaan komen? Voor het leeuwendeel uit China zelf. Sinds 1999 schrijven zich daar elk jaar 20 procent meer studenten aan universiteiten in. Maar China probeert ook om Chinese toponderzoekers terug te lokken uit Europa en, vooral, de VS. Het Duizend Talenten Programma uit 2008 verleidde 6.000 Chinezen tot terugkeer – met riante huizen, hoge salarissen en ruime onderzoeksbudgetten.

En ja, de omslag vergt dus geld. Een van de doelen van het Middellange Termijn Plan voor Wetenschappelijke en Technologische Ontwikkeling (2006-2020) is om in 2020 2,5 procent van het bruto binnenlands product aan onderzoek (R&D) te besteden. Tegen ruwweg 1,5 procent nu. En niet alleen de overheid investeert: op dit moment komt bijna driekwart (72 procent) van de R&D-investeringen in China van bedrijven. Zo’n 1.200 tot 1.300 Westerse bedrijven nemen daarvan een derde deel voor hun rekening (Bron: De Chinese handschoen, AWT)

Om succesvol te zijn moeten die onderzoekers vervolgens artikelen schrijven. Liefst in gerenommeerde, peer reviewed bladen, die veel geciteerd worden. En dat is nog lastig: in de toptien van meest publicerende landen bereikte China tussen 2004 en 2008 de tweede plek – na de VS. Maar in de toptien van landen die veel impact hebben met hun publicaties, staat China op een gedeelde zesde plaats, net voor Nederland. De Chinese onderzoekers richten zich vooral op de levenswetenschappen die er een groeispurt doormaken, maar zijn ook sterk in materiaalwetenschap en bijvoorbeeld computerscience (Bron: Knowledge, networks and nations Royal Society, 2010).

Samenwerking met Nederland

Hoe kunnen Chinese onderzoekers hun onderzoeksimpact verbeteren? Eén manier is: door internationale samenwerking. Daarmee kun je kennis delen, vaart zetten achter een onderzoek door taken te verdelen, maar bovendien: het aantal keren dat een artikel geciteerd wordt vergroten. Want dat aantal neemt nagenoeg lineair toe met het aantal buitenlandse partners. Chinese onderzoekers werken vooral samen met collega’s uit traditioneel sterke onderzoekslanden en minder met onderzoekers uit landen zoals Brazilië of India.

En Nederland? Onderzoeksfinancier NWO en de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen hebben met Chinese partners 296 samenwerkingsprojecten opgezet – vooral bij levenswetenschappen (veel bij agrostudies in Wageningen) en sociale wetenschappen. In 2010 en 2011 gingen er steeds ruim honderd Nederlandse onderzoekers naar China en vice versa, de meesten korter dan een jaar (Bron: NWO). Wereldwijd is Nederland de twaalfde onderzoekspartner van China (Bron: Thomson Reuters). Ook bij Chinese studenten is Nederland redelijk populair. Er zijn hier 5.450 Chinese studenten, veel minder dan in Duitsland (bijna 25.000), maar meer dan in andere EU-landen (Bron: Nuffic).

Ten slotte: om tot Designed in China te komen moet al die nieuwe kennis nog ‘vermarkt’ worden, zoals dat heet. Lukt dat? China is sinds vorig jaar wereldleider patenten. Maar: het merendeel van die patenten is in eigen land aangevraagd. Wie echt gelooft dat een uitvinding de markt kan veroveren, zoekt waarschijnlijk ook buitenlandse markten op. Het aantal patentaanvragen op de grootste markt van de wereld, die van de VS, is daarom misschien de beste graadmeter voor succes met innovatie. En daar loopt China (1.655 patenten in 2009) nog steeds ver achter bij Japan en Duitsland (Bron: Royal Society). Aan de andere kant: als de trend doorzet dan is China in 2028 wel de grootste in de VS.

Is dan het Chinese doel bereikt? Niet perse. Zoals een Chinese wetenschapper in vakblad Nature zei: “Het kost een decennium om een sterke boom te laten groeien en een eeuw om een omgeving te scheppen waarin talent opbloeit.” Zo bezien is zelfs 2028 maar het begin.

Margriet van der Heijden